Μετάβαση στο περιεχόμενο
  • Buildinghow
    HoloBIM Structural

  • Ενέργεια-ΑΠΕ

    Ενέργεια-ΑΠΕ

    1797 ειδήσεις in this category

    1. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Πρόγραμμα Απόλλων: Απένταξη της δράσης από το ΤΑΑ οδήγησε σε υποβάθμιση της χώρας από το REScoop

      Engineer

      Υποβάθμιση της Ελλάδας από το REScoop, την ευρωπαϊκή ομοσπονδία ενεργειακών κοινοτήτων, σε σχέση με τη χρηματοδοτική στήριξη προς ενεργειακές κοινότητες, έφερε η απένταξη του προγράμματος «Απόλλων» από το ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης. Σύμφωνα με ανάρτηση του REScoop στο LinkedIn, «ένα πρόγραμμα ύψους 100 εκατομμυρίων ευρώ, αφιερωμένο στις ενεργειακές κοινότητες στην Ελλάδα, δεν θα επωφεληθεί πλέον από ευρωπαϊκά κονδύλια λόγω καθυστερήσεων στην υλοποίησή του από τις ελληνικές αρχές. Αυτό σημαίνει ότι επί του παρόντος δεν υπάρχουν διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια ειδικά για ενεργειακές κοινότητες στην Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα, και σε μια σπάνια κίνηση, υποβαθμίσαμε την αξιολόγηση του Ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης στο εργαλείο παρακολούθησης χρηματοδότησης (financing tracker)».
      Όπως επισημαίνει το REScoop, «το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ελλάδας είχε αρχικά δεσμεύσει 100 εκατομμύρια ευρώ για νοικοκυριά που βρίσκονται σε ενεργειακή φτώχεια μέσω του προγράμματος “Απόλλων”, με στόχο την εγκατάσταση 400-500 MW ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με αποθήκευση σε μπαταρίες. Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια θα μοιραζόταν σε δήμους και ευάλωτα νοικοκυριά σε χαμηλό κόστος.
      Το πρόγραμμα “Απόλλων” δέχθηκε κριτική από την ελληνική κοινωνία των πολιτών, επειδή επιδότησε ιδιωτικά αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, αντί να ακολουθήσει μια bottom-up προσέγγιση, όπου τα έργα ανανεώσιμης ενέργειας θα δημιουργούνταν από τοπικούς δήμους και πολίτες. Ωστόσο, τον Σεπτέμβριο του 2025, η προγραμματισμένη επένδυση αφαιρέθηκε από το Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης, λόγω καθυστερήσεων στην υλοποίησή της. Αυτό σημαίνει ουσιαστικά ότι δεν θα υπάρξουν πλέον προγραμματισμένες επενδύσεις για ενεργειακές κοινότητες στο ελληνικό σχέδιο».
      Το εργαλείο του REScoop για την παρακολούθηση της χρηματοδότησης προς ενεργειακές κοινότητες
      Το εργαλείο παρακολούθησης χρηματοδότησης (financing tracker) του REScoop αξιολογεί εάν και με ποιον τρόπο τα δημόσια κονδύλια της ΕΕ (Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Ταμεία Συνοχής και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Ταμείο Εκσυγχρονισμού) χρησιμοποιούνται από τα κράτη-μέλη για την υποστήριξη των ενεργειακών κοινοτήτων.
      Οι κυβερνήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ ενθαρρύνονται να αξιοποιούν τα δημόσια κονδύλια για την υποστήριξη των ενεργειακών κοινοτήτων, συμβάλλοντας έτσι στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, την προώθηση της συμμετοχής των πολιτών και την ενίσχυση της αποδοχής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
      Αυτό το εργαλείο αποτελεί προϊόν συνεργασίας μεταξύ των οργανισμών REScoop.eu, CEE Bankwatch Network και Climate Action Network, και αξιολογεί συνολικά κατά πόσο τα δημόσια κονδύλια της ΕΕ χρησιμοποιούνται από τα κράτη-μέλη για την υποστήριξη των ενεργειακών κοινοτήτων. Στόχος αυτής της (σε εξέλιξη) ανάλυσης είναι να αποτελέσει εργαλείο υπεράσπισης για εθνικούς φορείς και οδικό χάρτη επικοινωνίας για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.
      Περισσότερα...

        0

    2. Ενέργεια-ΑΠΕ

      ΥΠΕΝ: Σε προετοιμασία χρηματοδοτικό εργαλείο αξιοποίησης της γεωθερμίας από τους δήμους

      Engineer

      Έτοιμη είναι η αιτιολογική έκθεση που αφορά την πρόταση δημιουργίας ενός χρηματοδοτικού εργαλείου που θα υποστηρίξει δράσεις έρευνας και εκμετάλλευσης γεωθερμικού δυναμικού σε πεδία τοπικού ενδιαφέροντος από Ο.Τ.Α. Α’ και Β’ βαθμού. Η πρόταση που έχει καταρτιστεί από την Ε.Α.Γ.Μ.Ε. σε συνεργασία με Εταιρεία Οικονομικών Συμβούλων έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και σύμφωνα με πληροφορίες μέσα στην επόμενη εβδομάδα θα υποβληθεί προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
      Στην πρόταση θα καθορίζεται πόσα θα είναι τα ίδια κεφάλαια με τα οποία θα συμμετέχουν οι Δήμοι. Στόχος, βέβαια, να είναι μηδενική η συμμετοχή των δήμων ή όσο το δυνατόν μικρότερη. Στο παρελθόν οι δήμοι έχουν επιχειρήσει να σηκώσουν με δικά τους κεφάλαια τη δύσκολη ομολογουμένως υπόθεση της αξιοποίησης της γεωθερμίας. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι ο δήμος Αλεξανδρούπολης και οι προσπάθειες που έγιναν πριν 7-8 χρόνια προκειμένου τώρα να υπάρχει ένα πετυχημένο δίκτυο τηλεθέρμανσης στην Τραϊανούπολη. Άλλη περίπτωση αποτελεί ο Δήμος Ηράκλειας που υπέγραψε πριν 15 χρόνια σύμβαση για το δικαίωμα έρευνας του Γεωθερμικού Πεδίου Λιθοτόπου – Ηράκλειας, ενώ ενδιαφέρον υπάρχει και από τους δήμους Δυτικής Λέσβου και Παγγαίου. Πάντως, η χρηματοδοτική στήριξη είναι το σημείο «κλειδί» για να προχωρήσει η εκμετάλλευση γεωθερμικών πεδίων. Η γεωθερμική έρευνα στην Ελλάδα ξεκίνησε το 1971 και πραγματοποιήθηκε σε όλη την επικράτεια από το Ι.Γ.Μ.Ε.(τη σημερινή Ε.Α.Γ.Μ.Ε.), ενώ έχουν μελετηθεί πάνω από το 30 τοποθεσίες σε όλη τη χώρα.
      Τι χρειάζεται για να στηριχθούν οι επενδύσεις στη γεωθερμία
      Από κει και πέρα, το ενδιαφέρον δεν στρέφεται μόνο στα πεδία χαμηλής ενθαλπίας αλλά και στα πεδία εθνικού ενδιαφέροντος για έργα Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας. Όπως τονίζει σε ανάρτησή του στο Facebook ο Προϊστάμενος Τμήματος Γεωθερμίας & Ιαματικών Φυσικών Πόρων της ΕΑΓΜΕ, κ. Απόστολος Αρβανίτης, «η εξασφάλιση εγγυημένης τιμής της θερμικής ενέργειας θα ενισχύσει το επενδυτικό ενδιαφέρον για την αξιοποίηση των γεωθερμικών ρευστών». Προσθέτει πως «η εγγυημένη τιμή θερμικής ενέργειας αφενός μεν θα διευκολύνει την πιο ασφαλή εκτίμηση του χρόνου απόσβεσης και αφετέρου θα καλύψει μέρος των δαπανών (α) λειτουργίας και συντήρησης των γεωθερμικών μονάδων, (β) εργασιών διαχείρισης των γεωθερμικών πεδίων και (γ) απασχόλησης του αναγκαίου εξειδικευμένου επιστημονικού και τεχνικού προσωπικού. Η κάλυψη μέρους αυτών των δαπανών, μέσω της εγγυημένης τιμής, θα οδηγήσει στη διαμόρφωση χαμηλής τιμής του διαθέσιμου γεωθερμικού προϊόντος, η οποία θα είναι ανταγωνιστική έναντι άλλων μορφών ενέργειας (συμβατικών και ΑΠΕ)».
      Το σχέδιο για τον επόμενο διαγωνισμό
      Αξίζει να σημειωθεί πως πριν λίγες ημέρες ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος μιλώντας σε ημερίδα για τη Γεωνέργεια υπογράμμισε πως υπάρχει ξεκάθαρος ρόλος για τη γεωθερμία και πως η αξία της είναι ότι μπορεί να παράγει ενέργεια 24 ώρες το 24ωρο. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, το ζητούμενο το επόμενο διάστημα είναι να αναζητηθούν κίνητρα που θα προσελκύσουν εταιρείες που θέλουν να επενδύσουν στη γεωθερμία. Οι ίδιες πηγές τονίζουν πως «υπάρχουν χώρες που εκμεταλλεύονται το υπέδαφος τους όπως η Ιταλία, η Ουγγαρία, οι οποίες έχουν θεσπίσει κίνητρα για την προσέλκυση επενδυτών και ο λόγος είναι ότι υπάρχουν αρκετά επιχειρηματικά ρίσκα». Άρα το στοίχημα είναι η Ελλάδα να αποκτήσει ένα τέτοιο πλέγμα, ώστε όταν θα γίνει ο διεθνής διαγωνισμός να έχει ο επενδυτής έναν οδικό χάρτη και φυσικά τις πληροφορίες για τα υποψήφια γεωθερμικά πεδία.
      Στο πλαίσιο αυτό, θα δημιουργηθεί ένα πληροφοριακό τεύχος που θα δοθεί στους ενδιαφερόμενους επενδυτές προκειμένου να υποβάλλουν στη συνέχεια ρεαλιστικές προσφορές, όπως τονίζουν αρμόδιες πηγές. Πριν λίγες ημέρες, υπεγράφη η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αναφορικά με την έρευνα και εκμετάλλευση του γεωθερμικού δυναμικού της χώρας. Η μελέτη αφορά το Κεντρικό–Νότιο τμήμα Λεκάνης του ποταμού Στρυμόνα, Π.Ε. Σερρών & Π.Ε. Καβάλας, του Ακροποτάμου, Π.Ε. Σερρών & Π.Ε. Καβάλας, το δυτικό τμήμα Λεκάνης Δέλτα του ποταμού Νέστου, Π.Ε. Καβάλας, τη Λεκάνη Δέλτα του ποταμού Έβρου, τη Σαμοθράκη, το νότιο τμήμα της Χίου και την περιοχή Σπερχειάδας, Π.Ε. Φθιώτιδος.
      Υπενθυμίζεται πως η επαναπροκήρυξη του διεθνούς διαγωνισμού γεωθερμίας είχε ξεκινήσει το 2023 αλλά τελικά κατέληξε άγονος. Παρά το γεγονός πως κατατέθηκαν πέντε προσφορές με τη συμμετοχή μεγάλων ενεργειακών ομίλων, τελικά κάποιοι αποχώρησαν με αποτέλεσμα στο τέλος να μείνουν δύο εταιρείες. Πληροφορίες ανέφεραν εκείνη την περίοδο πως οι άλλες εταιρείες αποθαρρύνθηκαν εξαιτίας της έλλειψης αρκετών κινήτρων. Πλέον έχουν εκ νέου ξεκινήσει οι προσπάθειες για να πραγματοποιηθεί διεθνής διαγωνισμός στη χώρα μας για τη γεωθερμία.
      Τέλος με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται στις αρχές του 2026 η παρουσίαση «Geothermal Action Plan» στο Ευρωκοινοβούλιο. Το στοίχημα του περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης έχει θέσει στο επίκεντρο και την γεωθερμία και την ανάγκη μιας κοινής στρατηγικής.
      Περισσότερα...

        0

    3. Ενέργεια-ΑΠΕ

      ΡΑΑΕΥ: Διευκρινίσεις για την ερμηνεία και εφαρμογή διατάξεων για τις ενεργειακές κοινότητες

      Engineer

      Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς της για τη χορήγηση αδειών σε έργα ΑΠΕ/ΣΗΘΥΑ και αποθήκευσης σε ενεργειακές κοινότητες και σε εφαρμογή των άρθρων 13 και 30 παρ. 4 του ν. 4001/2011, και προκειμένου για την αντιμετώπιση του ζητήματος ιδιοκτησιακής συγκέντρωσης που έχει ανακύψει κατά το στάδιο της αδειοδοτικής διαδικασίας των ενεργειακών κοινοτήτων και οδηγεί σε κατάχρηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από τις διατάξεις των ν. 4513/2018, 3468/2006 και 4001/2011, όπως ισχύουν, για τις ενεργειακές κοινότητες, προβαίνει στην ερμηνεία και εφαρμογή των σχετικών διατάξεων της περίπτωσης β) της παρ. 3 του άρθρου 47Β του ν. 4001/2011, της περίπτωσης β) της παρ. 4 του άρθρου 6Γ του ν. 3468/2006 και της περίπτωσης α) της παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 4513/2018 για τις Ενεργειακές Κοινότητες Πολιτών (Ε.Κ.Π.), τις Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας (Κ.Α.Ε.) και τις Ενεργειακές Κοινότητες του ν. 4513/2018:
      Σύμφωνα με τις υπό κρίση διατάξεις ο ελάχιστος αριθμός μελών της Ε.Κ.Π. είναι τριάντα (30) μέλη, εκτός από την περίπτωση που συμμετέχουν στην Ε.Κ.Π., τουλάχιστον δεκαπέντε (15) νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου (περ. β, παρ. 3, αρ. 47Β, ν. 4001/2011). Αντιστοίχως ο ελάχιστος αριθμός μελών της Κ.Α.Ε. είναι τριάντα (30) μέλη, εκτός από την περίπτωση που συμμετέχουν τουλάχιστον δεκαπέντε (15) Μ.Μ.Ε. οπότε ορίζεται σε δεκαπέντε (15) μέλη (περ. β, παρ. 4, αρ. 6Γ, ν. 3468/2006). Τέλος ο ελάχιστος αριθμός μελών της Ε.Κοιν. είναι πέντε (5), αν τα μέλη είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου εκτός των Ο.Τ.Α., ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου ή φυσικά πρόσωπα (περ. α, παρ. 2, αρ. 2, ν. 4513/2018).
      Ειδικότερα, αναφορικά με τις Ε.Κ.Π. και τις Κ.Α.Ε. σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 47Β επ. του ν. 4001/2011 και 6Β επ. του ν. 3468/2006, καθώς και τους σχετικούς ορισμούς των Ε.Κ.Π. και Κ.Α.Ε., τα εν λόγω νομικά μορφώματα οργανώνονται ως αστικοί συνεταιρισμοί με πρωταρχικό σκοπό όχι το οικονομικό κέρδος, αλλά την παροχή περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών ωφελειών στα μέλη τους και στις τοπικές κοινωνίες.
      Ο νόμος προβλέπει σαφώς ότι οι Ε.Κ.Π. και οι Κ.Α.Ε. λειτουργούν υπό μη κερδοσκοπικό καθεστώς. Εντούτοις, όταν παρατηρείται πλήρης ή μερική ταύτιση των μετόχων (ή απώτερων μετόχων), δημιουργείται αδιαμφισβήτητα ιδιοκτησιακή συγκέντρωση, η οποία αποκλείει στην πράξη τον μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα και υποκρύπτει εμπορική εκμετάλλευση των Ε.Κ.Π. και Κ.Α.Ε.. Η ιδιοκτησιακή αυτή συγκέντρωση αντίκειται στον συνεταιριστικό χαρακτήρα των Ε.Κ.Π. και Κ.Α.Ε., όπου η δημοκρατική διακυβέρνηση και η πολυφωνία στα μέλη είναι βασικά χαρακτηριστικά και καθιστά τις ενεργειακές κοινότητες όχημα εξυπηρέτησης ιδιωτικών συμφερόντων, αντί του συλλογικού και κοινοτικού σκοπού για τον οποίο προορίζονται.
      Υπό τις συνθήκες αυτές, ελλοχεύει ο κίνδυνος, τα εν λόγω νομικά μορφώματα να αξιοποιούνται από τους επενδυτές καταχρηστικά προκειμένου για την πρόσβαση σε οικονομικά κίνητρα και προνομιακή μεταχείριση κατά παράβαση του πνεύματος του νόμου, οδηγώντας έτσι σε κατάχρηση των δικαιωμάτων που παρέχονται για τις Ενεργειακές Κοινότητες και δημιουργώντας έτσι ζητήματα ίσης μεταχείρισης και στρεβλώσεις στην αγορά των ΑΠΕ.
      Ειδικότερα, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 60 του ν. 5037/2023 (νέο άρθρο 6ΙΣΤ του ν. 3468/2006), οι Κ.Α.Ε. έχουν τα ακόλουθα προνόμια:   Προτεραιότητα στην εξέταση αιτήσεων αδειοδότησης (Βεβαίωση Παραγωγού, απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικής αδειοδότησης, κλπ) Εξαιρέσεις από εγγυητικές επιστολές / καταβολή τελών/ μειωμένα ποσά εγγυήσεων για εγγραφή σε μητρώα συμμετεχόντων στην αγορά Δικαίωμα χρηματοδότησης από κρατικούς και ευρωπαϊκούς πόρους Ειδικότερους ευνοϊκούς όρους/προνομιακές χρεώσεις Από τα ανωτέρω προβλεπόμενα μέτρα στήριξης των Κ.Α.Ε. επωφελούνται αντίστοιχα και οι Ε.Κ.Π. εφόσον ασκούν επιπλέον τις δραστηριότητες των Κ.Α.Ε. και πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου ως προς την εγγύτητα των μελών (παρ. 4 του άρθρου 47Δ του ν. 4001/2011).
      Προς επίρρωση των ανωτέρω, αναφορικά με τις Κ.Α.Ε. υπογραμμίζεται ότι η Οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 προάγει τις ενεργειακές κοινότητες ως σχήματα που βασίζονται σε ανοικτή και εθελοντική συμμετοχή, έχουν αυτονομία και τελούν υπό τον ουσιαστικό έλεγχο των μετόχων ή των μελών τους. Επισημαίνεται δε, στη σκέψη 71 της Οδηγίας, ότι οι κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας πρέπει να είναι ικανές να παραμένουν αυτόνομες σε σχέση με μεμονωμένα μέλη και παραδοσιακούς παράγοντες της αγοράς, προκειμένου να αποφεύγονται καταχρήσεις και να εξασφαλίζεται ευρεία συμμετοχή.
      Αντιστοίχως, αναφορικά με τις Ε.Κ.Π. σημειώνεται ότι η Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 αναφέρει ότι «[…] οι εξουσίες λήψης αποφάσεων εντός μιας ενεργειακής κοινότητας πολιτών θα πρέπει να περιορίζονται στα μέλη ή τους μετόχους που δεν ασκούν μεγάλης κλίμακας εμπορική δραστηριότητα και για τους οποίους ο ενεργειακός τομέας δεν συνιστά πρωταρχικό τομέα οικονομικής δραστηριότητας. Οι διατάξεις για τις ενεργειακές κοινότητες πολιτών θεωρούνται κατηγορία συνεργασίας πολιτών ή τοπικών παραγόντων που πρέπει να αναγνωρίζεται και να προστατεύεται δυνάμει του δικαίου της Ένωσης.»
      Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, η συγκέντρωση του ελέγχου στο ίδιο φυσικό πρόσωπο ή σε έναν περιορισμένο κύκλο φυσικών προσώπων έχει τις ακόλουθες συνέπειες:
      Παραβιάζει τον συνεταιριστικό χαρακτήρα και την πολυσυμμετοχικότητα των Ε.Κ.Π. και των Κ.Α.Ε. Δεν πληροί τις απαιτήσεις περί ανεξαρτησίας και πολυφωνίας των μελών. Αποκλίνει, επί της ουσίας, από τις τιθέμενες αριθμητικές προϋποθέσεις του νόμου. Στοχεύει καταχρηστικά στην απόκτηση προνομίων που προορίζονται για συλλογικά σχήματα με κοινωνικό όφελος. Έρχεται σε σύγκρουση με το πνεύμα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις ενεργειακές κοινότητες. Κατά συνέπεια, το ελάχιστο όριο των δεκαπέντε (15) νομικών προσώπων για τη σύσταση Ε.Κ.Π. ή Κ.Α.Ε., πρέπει να εννοηθεί ως αναφορά σε 15 ανεξάρτητους φορείς, άλλως δεν εξασφαλίζεται ότι οι Ε.Κ.Π. και οι Κ.Α.Ε. αποτελούν σχήματα που λειτουργούν προς όφελος των τοπικών κοινωνιών και όχι ως εργαλείο εμπορικής εκμετάλλευσης από μεμονωμένα πρόσωπα ή επιχειρηματικές ομάδες. Η ορθή ερμηνεία και εφαρμογή του πλαισίου οδηγεί στην προσέγγιση κατά την οποία τα νομικά πρόσωπα που μετέχουν στις προαναφερόμενες ενεργειακές κοινότητες είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους υπό την έννοια ότι δεν συνδέονται μεταξύ τους μέσω φυσικού ή νομικού προσώπου που μετέχει άμεσα ή έμμεσα στη διοίκησή τους ή κατέχει ποσοστό συμμετοχής, ανεξαρτήτως ύψους, ως μέτοχος, εταίρος ή μέλος νομικού προσώπου.
      Οι ανωτέρω διαπιστώσεις και ρυθμίσεις ισχύουν αντίστοιχα και για τις Ενεργειακές Κοινότητες του ν. 4513/2018, οι οποίες παραμένουν σε λειτουργία σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 4 του άρθρου 7 του ίδιου νόμου. Κατά, συνέπεια, οι αρχές της αυτονομίας και της ανεξαρτησίας των μελών εφαρμόζονται και στα σχήματα που συστάθηκαν υπό το προγενέστερο αυτό νομοθετικό πλαίσιο.
      Σε συνέχεια των ανωτέρω, κατά το στάδιο χορήγησης Βεβαίωσης/Άδειας, καθώς και για ήδη χορηγηθείσες Βεβαιώσεις/Άδειες, η ΡΑΑΕΥ δύναται να διενεργεί ελέγχους για τη μη πλήρωση της προϋπόθεσης της ανεξαρτησίας των μελών, κατόπιν καταγγελίας ή εφόσον ενημερωθεί με οποιονδήποτε άλλον τρόπο, ή και αυτεπαγγέλτως δειγματοληπτικά. Εφόσον διαπιστωθεί η μη πλήρωση της εν λόγω προϋπόθεσης, η ΡΑΑΕΥ δύναται να απορρίπτει την αίτηση ή να ανακαλεί τη Βεβαίωση/Άδεια Παραγωγής. Σε υλοποίηση απόφασης της από 24 Ιουλίου 2025 συνεδρίασης της Σύνθεσης του Κλάδου Ενέργειας ΡΑΑΕΥ.
      Περισσότερα...

        0

    4. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Οι υψηλές αποδόσεις και οι τέσσερις (4) προκλήσεις στα έργα αποθήκευσης ενέργειας

      Engineer

      Σημαντικές δυνητικές αποδόσεις -που εκτιμώνται στην περιοχή του 9% και κατά περιπτώσεις διαμορφώνονται σε διψήφιο ποσοστό στο 12%- αλλά και υψηλές προκλήσεις -από τις καθυστερήσεις στη χορήγηση όρων σύνδεσης έως τους δισταγμούς των τραπεζών- εμφανίζει το εγχείρημα της μαζικής εγκατάστασης μπαταριών με όρους αγοράς (merchant), δηλαδή χωρίς επιδοτήσεις. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα στοίχημα που είναι κρίσιμο να κερδηθεί, στο κάδρο των εκτιμήσεων για εκθετική αύξηση των περικοπών πράσινης ενέργειας – που αναμένεται να υπερδιπλασιαστούν φέτος σε σχέση με τα επίπεδα του 2024, με βασικά «θύματα» την παραγωγή των φωτοβολταϊκών, τα οποία ωστόσο συνεχίζουν να διεισδύουν στο μείγμα της ηλεκτροπαραγωγής με πολύ ταχύτερους ρυθμούς από τα αιολικά εντείνοντας τις ανισορροπίες.
      Αυτά ήταν τα βασικά μηνύματα που εξέπεμψαν οι εκπρόσωποι της αγοράς σε διαδικτυακή εκδήλωση που διοργάνωσε η Solar Plaza Europe, με φόντο την επικείμενη λήξη -στο τέλος του μήνα- της προθεσμίας για την υποβολή προσφορών στην πρόσκληση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για εγκατάσταση merchant μπαταριών ισχύος 4,7 GW με μπόνους ταχείας αδειοδότησης και «εγγύηση ηλεκτρικού χώρου» εν μέσω φημολογίας ότι θα χορηγηθεί μια ακόμη παράταση (η δεύτερη) τουλάχιστον ενός μηνός, όπως ζητείται επιτακτικά από μεγάλο μέρος των ενδιαφερομένων.
      Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε το στέλεχος της Aurora Research Ευάγγελος Γαζής, υπάρχει θεωρητικά «πεδίο δόξης λαμπρόν» για να επιτευχθεί -αν όχι να ξεπεραστεί- ο στόχος του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) για εγκατεστημένη ισχύ αποθήκευσης από μπαταρίες 4,3 GW στο τέλος της δεκαετίας (από μηδέν που είναι σήμερα), με πρώτο «ορόσημο» την ηλέκτριση εντός του 2026 των μπαταριών συνολικής ισχύος 0,9 GW που έχουν επιλεγεί για χορήγηση λειτουργικής και επενδυτικής ενίσχυσης από το Ταμείο Ανάκαμψης μέσα από τους διαγωνισμούς της ΡΑΑΕΥ (όπου πάντως καταγράφονται καθυστερήσεις) και βασικό «μοχλό» την πρόσκληση του ΥΠΕΝ, με δεδομένο ότι υπάρχει μια μεγάλη δεξαμενή έργων ισχύος άνω των 20 GW που είναι ώριμα αδειοδοτικά, έχουν δηλαδή λάβει περιβαλλοντικούς όρους. Από τους υπολογισμούς της Aurora προκύπτει ότι οι merchant μπαταρίες στην Ελλάδα εμφανίζουν δυνητικές αποδόσεις 9-12%, με βασική πηγή εσόδων το λεγόμενο arbitrage, την αξιοποίηση δηλαδή των μεγάλων διακυμάνσεων τιμών στη χονδρεμπορική αγορά και τα έργα που θα εισέλθουν πρώτα  στην αγορά καθώς και αυτά που «κουμπώνουν» με φωτοβολταϊκά (co-located projects) να εμφανίζουν συγκριτικό πλεονέκτημα.
      Ο Γενικός Εκτελεστικός Διευθυντής της Helleniq Renewables Σωτήρης Καπέλλος παρουσίασε το «πεδίο» πάνω στο οποίο θα αναπτυχθούν οι μπαταρίες, εκτιμώντας μεταξύ άλλων ότι η εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ στην Ελλάδα θα προσεγγίσει στο τέλος του έτους τα 18 GW (17,8 GW), από 15,1 GW στο τέλος του 2024. Από την νέα ισχύ 2,7 GW που αναμένεται να προστεθεί, τα 2,3 GW θα είναι φωτοβολταϊκά και μόνο 0,4 GW αιολικά. Κάτι που προδιαγράφει ακόμα μεγαλύτερες περικοπές, οι οποίες ήδη φέτος εκτιμώνται στο 8-9% της συνολικής «πράσινης» ηλεκτροπαραγωγής (από 3,5% πέρυσι), με τον πέλεκυ όμως να πέφτει βαρύτερος στα μεγάλα φωτοβολταϊκά που είναι συνδεδεμένα στο δίκτυο της υψηλής τάσης, όπου οι περικοπές αναμένεται να ξεπεράσουν το 10% φέτος, έναντι ποσοστού κάτω των 3% για τα αιολικά που εμφανίζουν καλύτερο προφίλ παραγωγής.
      Οι τέσσερις προκλήσεις για τις merchant μπαταρίες
      Σύμφωνα με τον κ. Καπέλλο, οι μεγαλύτερες προκλήσεις στο δρόμο των merchant μπαταριών είναι:
        Τα «μποτιλιαρίσματα» στη χορήγηση των όρων σύνδεσης που ακόμα παρατηρούνται Η ασάφεια που υφίσταται ακόμη στο ρυθμιστικό πλαίσιο για σειρά κρίσιμων θεμάτων, όπως είναι η συν-εγκατάσταση (colocation) μπαταριών και σταθμών ΑΠΕ (κυρίως φωτοβολταϊκών) και η υβριδοποίηση (hybridization) των ενεργειακών συστημάτων Ο βαθμός συμμετοχής των μπαταριών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας καθώς απαιτούνται περαιτέρω ρυθμίσεις για να αποσαφηνιστούν οι όροι με τους οποίους τα έργα αποθήκευσης θα μπορούν να παρέχουν επικουρικές υπηρεσίες και υπηρεσίες εξισορρόπησης, ενισχύοντας έτσι τις πηγές εσόδων τους πέρα από το arbitrage στην Προημερήσια Αγορά του Χρηματιστηρίου Ενέργειας Η στήριξη της αποθήκευσης, με την δημιουργία μηχανισμού αποζημίωσης διαθέσιμης ισχύος (Capacity Renumeration Mechanism) να αναδεικνύεται ως κρίσιμο εργαλείο για την κινητροδότηση και την επιτάχυνση της εγκατάστασης σταθμών αποθήκευσης. Το στοίχημα της βελτιστοποίησης
      Στις προκλήσεις αυτές θα πρέπει να προστεθεί και η διστακτικότητα που εμφανίζει ακόμα το τραπεζικό σύστημα στη δανειοδότηση έργων αποθήκευσης που δεν διαθέτουν εγγυημένες χρηματοροές (όπως π.χ. τα έργα ΑΠΕ που διαθέτουν PPA), με δεδομένο ότι από την πλευρά των τραπεζικών ιδρυμάτων αντιμετωπίζονται ως μια νέα κατηγορία projects που δεν έχουν ακόμα δοκιμαστεί επί του πεδίου και για αυτό υπάρχει αβεβαιότητα για τον τρόπο λειτουργίας τους και τα έσοδα που θα συγκεντρώνουν. Τον κρίσιμο ρόλο της βελτιστοποίησης (optimization) των μπαταριών ανέδειξε τέλος από την πλευρά της η Ελένη Καλογεροπούλου, στέλεχος της Optimus Energy (όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ), σημειώνοντας ότι υπάρχουν ήδη στην αγορά εταιρείες που παρέχουν τις εν λόγω υπηρεσίες, διαθέτοντας ταυτόχρονα και ευέλικτα μοντέλα που μπορούν να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες κάθε κατηγορίας ιδιοκτήτη ή λειτουργού μπαταριών, καθώς άλλοι μπορεί να στοχεύουν στη μεγιστοποίηση των αποδόσεων αναλαμβάνοντας και τον αντίστοιχο κίνδυνο και άλλοι να εστιάζουν στην ύπαρξη σταθερών και προβλέψιμων αποδόσεων που ενισχύουν τo bankability των έργων, δηλαδή την επιλεξιμότητά τους για τραπεζική χρηματοδότηση.
      Περισσότερα...

        0

    5. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Άγιον Όρος: Έργο 19,2 εκατ. ευρώ για φωτοβολταϊκά σε 17 Ιερές Μονές

      Engineer

      Η Ιερά Κοινότητα Αγίου Όρους προχωρά σε ένα από τα μεγαλύτερα έργα ενεργειακής αναβάθμισης που έχουν ποτέ σχεδιαστεί για την Αθωνική Πολιτεία, με στόχο την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις μονές. Το έργο, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 19,2 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία 2021-2027» και χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης.
      Η Ιερά Κοινότητα, ως αναθέτουσα αρχή και φορέας κατασκευής, δημοσίευσε τη διακήρυξη για την επιλογή αναδόχου μέσω του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΣΗΔΗΣ). Η διαδικασία προβλέπει την ηλεκτρονική υποβολή προσφορών με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει της τιμής. Οι προσφορές θα αποσφραγιστούν και θα αξιολογηθούν από την αρμόδια επιτροπή, με όλα τα στάδια να πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά, ενώ δίνεται η δυνατότητα στους οικονομικούς φορείς να υποβάλουν διευκρινίσεις ή δικαιολογητικά σε προκαθορισμένα χρονικά περιθώρια.
      Στον κύκλο των μονών που θα ωφεληθούν από το έργο περιλαμβάνονται οι Ιερές Μονές Μεγίστης Λαύρας, Βατοπαιδίου, Ιβήρων, Διονυσίου, Κουτλουμουσίου, Παντοκράτορος, Ξηροποτάμου, Ζωγράφου, Δοχειαρίου, Καρακάλλου, Φιλοθέου, Σίμωνος Πέτρας, Αγίου Παύλου, Σταυρονικήτα, Ξενοφώντος, Γρηγορίου και Εσφιγμένου. Πρόκειται για ένα έργο που θα αλλάξει ριζικά την ενεργειακή εικόνα του Αγίου Όρους, μειώνοντας την εξάρτηση από παραδοσιακές πηγές καυσίμων και περιορίζοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
      Οι όροι της διακήρυξης ορίζουν ότι οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς πρέπει να υποβάλουν ηλεκτρονικά δύο φακέλους: έναν με τα δικαιολογητικά συμμετοχής και έναν με την οικονομική προσφορά. Οι προσφορές θα συνοδεύονται από εγγυητική επιστολή συμμετοχής, ενώ προβλέπονται συγκεκριμένες διαδικασίες για τον έλεγχο της γνησιότητας των εγγυήσεων, καθώς και για την αποφυγή αθέμιτων πρακτικών. Σε περίπτωση ισοδύναμων προσφορών, η ανάθεση θα γίνεται με κλήρωση ενώπιον της επιτροπής.
      Η διαδικασία αξιολόγησης περιλαμβάνει έλεγχο δικαιολογητικών, εξέταση της οικονομικής προσφοράς και διασταύρωση με τις προβλεπόμενες τεχνικές προδιαγραφές. Η σύμβαση θα υπογραφεί με τον προσωρινό ανάδοχο αφού ολοκληρωθεί η κατακύρωση, ενώ παρέχεται η δυνατότητα προδικαστικής προσφυγής σε περίπτωση ενστάσεων. Το έργο εντάσσεται πλήρως στο πλαίσιο του νόμου 4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις, με εφαρμογή όλων των ευρωπαϊκών και εθνικών διατάξεων που σχετίζονται με περιβαλλοντικά, κοινωνικοασφαλιστικά και εργασιακά θέματα.
      Η χρηματοδότηση θα καλύψει εξ ολοκλήρου τις προμήθειες και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων, τα οποία θα τοποθετηθούν σε επιλεγμένους χώρους των μονών. Οι τεχνικές προδιαγραφές, που περιγράφονται αναλυτικά στα σχετικά τεύχη, προβλέπουν λύσεις υψηλής ενεργειακής απόδοσης και συμβατές με τη φυσιογνωμία της περιοχής. Η επιλογή φωτοβολταϊκών ως βασική τεχνολογία αναδεικνύει τη στροφή του Αγίου Όρους προς καθαρές μορφές ενέργειας, σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ένωση ενθαρρύνει ενεργά την πράσινη μετάβαση.
      Σημαντικό ρόλο στην όλη διαδικασία θα έχει η Τεχνική Υπηρεσία της Ιεράς Κοινότητας Αγίου Όρους, η οποία αποτελεί τη διευθύνουσα αρχή και θα επιβλέψει την υλοποίηση, με τη συνδρομή του Ειδικού Τεχνικού Συμβουλίου. Όλα τα έγγραφα της σύμβασης είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσω του ιστότοπου www.promitheus.gov.gr και της ιστοσελίδας www.programathos.gr, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και την πρόσβαση όλων των ενδιαφερομένων.
      Με την ολοκλήρωσή του, το έργο υπόσχεται να δημιουργήσει μια νέα ενεργειακή πραγματικότητα στο Άγιον Όρος. Οι μονές θα αποκτήσουν σύγχρονη ενεργειακή υποδομή, ικανή να καλύψει τις ανάγκες τους με τρόπο βιώσιμο και φιλικό προς το περιβάλλον. Ταυτόχρονα, η πρωτοβουλία αυτή προσθέτει μια νέα διάσταση στη σχέση παράδοσης και καινοτομίας, δείχνοντας πως ακόμη και ένας χώρος με ιστορία αιώνων μπορεί να ενταχθεί δυναμικά στη νέα εποχή της καθαρής ενέργειας.
      Περισσότερα...

        0

    6. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Ανακύκλωση φωτοβολταϊκών: Ρυθμιστικό κενό και αδιέξοδο για τις παλιές εγκαταστάσεις

      Engineer

      Σε αχαρτογράφητα νερά κινείται η ανακύκλωση των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα, παρά το γεγονός πως υπάρχουν τέσσερα συστήματα ανακύκλωσης. Κυριότεροι λόγοι που οδηγούν στη στασιμότητα είναι ότι απουσιάζει το ρυθμιστικό πλαίσιο που θα απαντήσει στο ερώτημα: Ποιος θα επιβαρύνεται με το τέλος ανακύκλωσης και τι θα γίνει με τα συστήματα που έχουν εγκατασταθεί τα προηγούμενα χρόνια, χωρίς να έχει προϋπολογιστεί το κόστος ανακύκλωσης.
      Όπως αναφέρουν πηγές της αγοράς, «το ζήτημα είναι τι θα κάνεις με την περίοδο 2014-2025 και πώς θα διασφαλίσεις ότι η αγορά θα συμμετέχει. Για κάποιες εταιρείες θα είναι καταστροφικό σενάριο να ζητηθούν αναδρομικά ποσά». Οι ίδιες πηγές τονίζουν πως δεν έχουν γίνει έλεγχοι στην αγορά, οπότε και τα στοιχεία είναι συγκεχυμένα. Ειδικά, το πρόβλημα εντοπίζεται πριν το 2020, όταν δεν υπήρχε σύστημα ανακύκλωσης στη χώρα μας. Σύμφωνα με τη ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία (οδηγία 2012/19/ΕΚ) , η οργανωτική και οικονομική (χρηματοδοτική) ευθύνη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων διαχείρισης αποβλήτων ανατίθεται στους παραγωγούς του προϊόντος, και μάλιστα, όχι όταν το προϊόν καταστεί απόβλητο αλλά όταν το προϊόν διατίθεται πρώτη φορά στην ελληνική αγορά. Οι παραγωγοί, νομικά ή φυσικά πρόσωπα, όπως ορίζονται στο αρθ. 11 του ν. 4819/2021, βαρύνονται με την ευθύνη χρηματοδότησης της ανακύκλωσης μέσω του Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ)  στο οποίο οφείλουν να συμμετέχουν και να καταβάλλουν την χρηματική εισφορά ανακύκλωσης.
      Για να έχει κάποιος μια συνολική εικόνα για το πρόβλημα θα πρέπει να ανατρέξει μερικά χρόνια πίσω, όταν το μοναδικό σύστημα ανακύκλωσης ήταν της «Φωτοκύκλωσης». Υπενθυμίζεται πως αρχικά το τέλος ανακύκλωσης είχε οριστεί στα 300 ευρώ ανά τόνο για τα φωτοβολταϊκά πλαίσια. Αργότερα μειώθηκε στα 150 ευρώ οδηγώντας σε αύξηση των αιτήσεων, και στη συνέχεια προτάθηκε η μείωση στα 90 ευρώ. Πρέπει να σημειωθεί πως πλέον τα φωτοβολταϊκά πλαίσια δεν εξάγονται, όπως γινόταν στο παρελθόν, αλλά ανακυκλώνονται μέσα στη χώρα, μειώνοντας το κόστος. Όμως η απόφαση του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) να ορίσει το κόστος ανακύκλωσης στα 300 ευρώ ανά τόνο ήρθε να «ταράξει τα νερά», τη στιγμή μάλιστα που εκτός από τη μείωση του κόστους προστέθηκαν και τρία νέα συστήματα. Πέρα από τη «Φωτοκύκλωση», λειτουργούν τρία νέα συστήματα: η «Ανακύκλωση – Ελληνικά Λατομεία – RE-LAT» (συμφερόντων Aktor), η «PV REVIVE Α.Ε.» (με πρωτοβουλία Jinko και ΚΑΥΚΑΣ), και η «ΑΝΑ.FOS Α.Ε.» με έδρα τη Θεσσαλονίκη.
      Πηγές της αγοράς αναφέρουν πως αυτή η απόφαση παρατείνει την άρνηση των εταιρειών να εγγραφούν στο μητρώο των συστημάτων, ενώ σε αυτή την επιλογή συντείνει το γεγονός πως το πρόβλημα, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, θα εμφανιστεί μετά το 2045, «οπότε ουσιαστικά από τώρα προπληρώνεις για ένα πρόβλημα που θα εμφανιστεί τις επόμενες δεκαετίες».
      Στασιμότητα και στην Ευρώπη
      Η τυπική διάρκεια ζωής ενός φωτοβολταϊκού είναι 20 έως 30 χρόνια. Προς το παρόν, η ποσότητα των φωτοβολταϊκών αποβλήτων είναι μικρή, αλλά αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά και μέχρι το 2050, όπου αναμένονται να συσσωρευτούν 78 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι παλιών φωτοβολταϊκών μονάδων παγκοσμίως. Τα τελευταία χρόνια, η ανακύκλωση φωτοβολταϊκών έχει εξελιχθεί σε έναν νέο τομέα στον κλάδο, ωστόσο στην Ευρώπη δεν υπάρχουν και οι καλύτερες επιδόσεις. Αναμένεται, δε, τους επόμενους μήνες να επικαιροποιηθεί το πλαίσιο κατευθύνσεων της Ε.Ε.
      Περισσότερα...

        0

    7. Ενέργεια-ΑΠΕ

      ΔΕΗ: Το έργο Di-Hydro μελετά την υδροηλεκτρική ενέργεια στον σταθμό Ιλαρίωνας

      Engineer

      Η υδροηλεκτρική ενέργεια της Ελλάδας εισέρχεται δυναμικά στην ψηφιακή εποχή, με το φράγμα και τον υδροηλεκτρικό σταθμό της Ιλαρίωνας, στη Δυτική Μακεδονία, να βρίσκονται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού έργου Di-Hydro.
      Υπό τη διαχείριση της ΔΕΗ, η Ιλαρίωνας είναι μία από τις τρεις ελληνικές υποδομές που συμμετέχουν στις πιλοτικές εφαρμογές του έργου, το οποίο αξιοποιεί τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, αυτοματισμού και ψηφιακών δίδυμων για την αναβάθμιση των υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων.
      Την περασμένη εβδομάδα, οι εταίροι του Di-Hydro, με επικεφαλής το Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογίας Ελλάδας (CERTH) και σε συνεργασία με τις ATLANTIS Engineering SA και ACCELIGENCE LTD, επισκέφθηκαν τον σταθμό, συνοδευόμενοι από την ομάδα της ΔΕΗ.
      Στόχος της επίσκεψης ήταν η υλοποίηση κρίσιμων τεχνολογικών παρεμβάσεων και η συλλογή δεδομένων που θα αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη των καινοτόμων λύσεων του έργου.
      Ένα από τα πιο προηγμένα βήματα της αποστολής ήταν η υποβρύχια επιθεώρηση της θυρίδας εισαγωγής του νερού μέσω ROV (Remotely Operated Vehicle) από το CERTH. Αυτές οι οπτικές επιθεωρήσεις θα ενισχυθούν με τεχνολογίες μηχανικής μάθησης, που αναπτύσσει το ερευνητικό κέντρο, ώστε να αυτοματοποιηθεί η ανίχνευση εμποδίων, ζημιών και συσσωρευμένων φερτών υλικών, μειώνοντας την ανάγκη για χειροκίνητες παρεμβάσεις και βελτιώνοντας την ασφάλεια και την αποδοτικότητα του σταθμού.
      Επιπλέον, η ομάδα προχώρησε στον εντοπισμό των κατάλληλων θέσεων για την τοποθέτηση αισθητήρων παρακολούθησης εντός της εγκατάστασης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή παρακολούθηση της λειτουργίας του σταθμού σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, συγκεντρώθηκαν κρίσιμα δεδομένα για τη συντήρηση και τον εξοπλισμό, τα οποία θα τροφοδοτήσουν την ανάπτυξη μοντέλων προγνωστικής συντήρησης βασισμένων σε τεχνητή νοημοσύνη. Αυτά τα μοντέλα θα επιτρέπουν τον εντοπισμό πιθανών προβλημάτων προτού εξελιχθούν σε σοβαρές δυσλειτουργίες, μειώνοντας τον χρόνο διακοπής λειτουργίας και τις ανάγκες επισκευών.
      Στο πλαίσιο της αποστολής, πραγματοποιήθηκαν επίσης συζητήσεις με τους εκπροσώπους της ΔΕΗ σχετικά με τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη του ψηφιακού διδύμου (Digital Twin) του υδροηλεκτρικού σταθμού. Πρόκειται για μια καινοτόμο τεχνολογία που επιτρέπει τη δημιουργία ενός ψηφιακού αντιγράφου της εγκατάστασης, προσφέροντας τη δυνατότητα δοκιμών και προσομοιώσεων σε εικονικό περιβάλλον, πριν από οποιαδήποτε φυσική παρέμβαση.
      Η συμβολή της ομάδας της ΔΕΗ στην Ιλαρίωνα υπήρξε καθοριστική, αποδεικνύοντας τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ της βιομηχανίας και των ερευνητικών φορέων για τη διαμόρφωση του μέλλοντος της ενεργειακής διαχείρισης. Το Di-Hydro, μέσα από την ενσωμάτωση προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών, οδηγεί την υδροηλεκτρική ενέργεια σε μια νέα εποχή μεγαλύτερης αποδοτικότητας, ευφυούς διαχείρισης και βιωσιμότητας.
      Με τις εργασίες να βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί για την υλοποίηση και την ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών στο ενεργειακό σύστημα. Η Ιλαρίωνας μετατρέπεται σε πιλότο για το μέλλον των υδροηλεκτρικών σταθμών, και το Di-Hydro αποδεικνύει ότι η ψηφιακή καινοτομία μπορεί να μεταμορφώσει ακόμη και τις πιο παραδοσιακές μορφές παραγωγής ενέργειας.
      Περισσότερα...

        0

    8. Ενέργεια-ΑΠΕ

      SolarPower Europe: Από τι εξαρτάται η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ

      Engineer

      Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης εξαρτάται από την ύπαρξη ενός ευέλικτου ενεργειακού συστήματος, τονίζει με ανάρτησή του στο LinkedIn το SolarPower Europe, ο σύνδεσμος για τη βιομηχανία ηλιακής ενέργειας στην Ευρώπη. Η ευρωπαϊκή ατζέντα για ανταγωνιστικότητα πρέπει να ενισχύσει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ευελιξία και τον εξηλεκτρισμό, διασφαλίζοντας προσιτή ενέργεια και μια ισχυρή βιομηχανική βάση, επισημαίνει. Παράλληλα, υπογραμμίζει πως η ενίσχυση της ηλιακής ενέργειας, ο εξηλεκτρισμός και οι λύσεις ευελιξίας, όπως η αποθήκευση ενέργειας με μπαταρίες, η απόκριση της ζήτησης και ο εκσυγχρονισμός των δικτύων μπορούν να μειώσουν τις τιμές ηλεκτρικές ενέργειας κατά 25% έως το 2030 και κατά 33% έως το 2040.
      Αυτές οι πολιτικές θα οδηγούσαν σε χαμηλότερο κόστος παραγωγής για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες, λόγω του χαμηλότερου ενεργειακού κόστους, σε προσέλκυση βιομηχανικής ανάπτυξης με μια σταθερή και προσιτή ενεργειακή αγορά, καθώς και σε μειωμένη εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, κάτι που θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα και την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
      «Η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης βρίσκεται σε κίνδυνο. Οι υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας δυσκολεύουν τις επιχειρήσεις να ανταγωνιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Την ίδια στιγμή, εταιρείες στις ΗΠΑ και την Κίνα επωφελούνται από χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, ενώ οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες αντιμετωπίζουν ασταθείς τιμές και υπερβολική εξάρτηση από ενεργειακές εισαγωγές», αναφέρει η ανάρτηση. Το SolarPower Europe προειδοποιεί πως χωρίς άμεση δράση η Ευρώπη θα μείνει ακόμη πιο πίσω σε σχέση με τον παγκόσμιο βιομηχανικό ανταγωνισμό. Τα παλιά ηλεκτρικά δίκτυα, η έλλειψη λύσεων αποθήκευσης και τα εμπόδια της αγοράς δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη μεγαλύτερης ευελιξίας, συμπλήρωσε.
      Η ηλιακή βιομηχανία στην Ευρώπη βασίζεται στο σχέδιο της Κομισιόν για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα
      Σε λιγότερο από μια εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόκειται να δημοσιεύσει το πολυαναμενόμενο “Clean Industrial Deal”, το σχέδιό της για να διασώσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της Ευρώπης. Μέρος αυτού του σχεδίου θα είναι και ένα επιμέρους Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους (Affordable Energy Action Plan). Σε αυτό το πλαίσιο, αρκετοί σύνδεσμοι της ευρωπαϊκής βιομηχανίας εκθέτουν αυτές τις ημέρες τις απόψεις τους για το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
      Όσον αφορά στην ηλιακή βιομηχανία συγκεκριμένα, πέραν του SolarPower Europe, τις απόψεις του εξέθεσε και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κατασκευαστών Ηλιακής Ενέργειας (ESMC). Ο Γενικός Γραμματέας του ESMC, Christoph Podewils, δήλωσε πως «η ΕΕ πρέπει να θεσπίσει σαφή κριτήρια ‘Made in Europe’». Καλωσόρισε, δε, την πρόταση που διέρρευσε από την Κομισιόν για την εισαγωγή τόσο «ελάχιστων απαιτήσεων εγχώριου περιεχομένου» όσο και «κριτηρίων ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας» στις δημόσιες συμβάσεις για τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών, όπως τα φωτοβολταϊκά. Η ηλιακή βιομηχανία στην Ευρώπη αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας λόγω των Κινέζων ανταγωνιστών. Συνεπώς, το Clean Industrial Deal θα κρίνει πολλά για το μέλλον της.
      Περισσότερα...

        0

    9. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Ισπανία: Μερίδιο 56% είχαν οι ΑΠΕ το 2024

      GTnews

      Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή ενέργεια, αντιπροσωπεύουν το 56% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία το 2024, σύμφωνα με εκτιμήσεις του διαχειριστή του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας Red Electrica, που δημοσιεύθηκαν το Δεκέμβριο.
      Η χώρα έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο πλαίσιο του σχεδίου της για το κλίμα και την ενέργεια. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναμένεται να παράγουν το 81% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
      Το ποσοστό του 2024 αντιπροσωπεύει αύξηση έξι ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το περασμένο έτος, το οποίο ήταν το υψηλότερο μέχρι σήμερα. Τα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν ότι η αιολική ενέργεια ήταν και πάλι η κύρια πηγή της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται στην Ισπανία, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 23% του μείγματος, ακολουθούμενη από την πυρηνική ενέργεια με 19%.
      Μετά από μια ισχυρή αύξηση, τα ηλιακά φωτοβολταϊκά κατέλαβαν την τρίτη θέση, ξεπερνώντας τις μονάδες φυσικού αερίου.
      Περισσότερα...

        0

    10. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Στη δεύτερη θέση παγκοσμίως η Ελλάδα στην παραγωγή ενέργειας από Φ/Β

      Engineer

      Σε ηγέτιδα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) αναδεικνύεται η ηλιακή ενέργεια, αφού η επέκταση και η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών είχε ως αποτέλεσμα 33 χώρες να παράγουν μέσω αυτών πάνω από το ένα δέκατο της ηλεκτρικής τους ενέργειας. H Ελλάδα είχε το δεύτερο υψηλότερο μερίδιο παραγωγής ενέργειας από φωτοβολταϊκά στο μείγμα ηλεκτρικής ενέργειας (19%), ακολουθούμενη από την Ουγγαρία (18%) και την Ολλανδία (17%). Η Χιλή ήταν στην πρώτη θέση, με σχεδόν 20% το 2023. Σύμφωνα με ανάλυση του think tank για την καθαρή ενέργεια Ember η παραγωγή ενέργειας από φωτοβολταϊκά και αιολικά θα αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά του μελλοντικού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, παρέχοντας σχεδόν το 70% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2050.
      © Ember
      Οι φωτοβολταϊκές και αιολικές εγκαταστάσεις συνεισέφεραν το 13,4% του ηλεκτρισμού που παρήχθη διεθνώς και το υπόλοιπο ποσοστό της «καθαρής» ενέργειας προήλθε από άλλες ανανεώσιμες πηγές, ιδίως υδροηλεκτρικές μονάδες. Σε κατά κεφαλήν βάση, η Αυστραλία παρήγαγε την περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από ηλιακή ενέργεια με 1.810 kWh, ενώ η Ολλανδία ήρθε δεύτερη με 1.208 kWh. Η Ισπανία έγινε ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός ηλιακής ενέργειας σε κατά κεφαλήν βάση το 2023, αφού κατέλαβε την πέμπτη θέση το 2022. Ιδιαίτερη μνεία κάνει το think tank και στην κυριαρχία της Κίνας. Η εν λόγω χώρα παρήγαγε την περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από ηλιακή ενέργεια (584 TWh), ξεπερνώντας ακόμα και τις Ηνωμένες Πολιτείες (238 TWh). Η Ινδία ξεπέρασε την Ιαπωνία και έγινε η τρίτη μεγαλύτερη γεννήτρια ηλιακής ενέργειας το 2023 (113 TWh). Αυτή η κατάταξη δεν συμπεριλαμβάνει χώρες με λιγότερο από 5 TWh ηλιακής παραγωγής.
      Η ΕΕ παράγει το 44% της ηλεκτρικής της ενέργειας από ΑΠΕ
      Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει σταθερά ανοδικά βήματα παράγοντας το 44% της ηλεκτρικής της ενέργειας από ΑΠΕ, με το μπλοκ να συνεισφέρει το 17% της παγκόσμιας ανάπτυξης το 2023. Σημειώνεται πως περισσότερο από το ήμισυ της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας το 2023 προήλθε από πέντε τεχνολογίες: ηλεκτρικά οχήματα (EV), αντλίες θερμότητας, ηλεκτρολύτες, κλιματισμός και κέντρα δεδομένων. Η εξάπλωση αυτών των τεχνολογιών θα επιταχύνει την αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά η συνολική ζήτηση ενέργειας θα μειωθεί, καθώς η ηλεκτροκίνηση είναι πολύ πιο αποδοτική από τα ορυκτά καύσιμα. Σημειώνεται πως η Solar ήταν ο κύριος προμηθευτής ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο πέρυσι, παρέχοντας διπλάσια νέα ενέργεια από τον άνθρακα. Διατήρησε το καθεστώς της ως η ταχύτερα αναπτυσσόμενη πηγή ενέργειας για 19η συνεχή χρονιά.
      To Ember αναμένει η αύξηση της καθαρής ενέργειας να υπερκαλύψει τη συνολική αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, οδηγώντας την παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα σε πτώση κατά 2% το 2024. Περισσότερες από τις μισές οικονομίες βρίσκονται ήδη τουλάχιστον πέντε χρόνια από την κορύφωση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα. Οι εκπομπές από αυτούς τους 118 τομείς ηλεκτρικής ενέργειας έχουν μειωθεί κατά ένα τέταρτο την τελευταία δεκαετία. Συνολικά, αντιπροσωπεύουν το 43% της παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Η παραγωγή ορυκτών καυσίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει μειωθεί κατά 63% από την κορύφωσή της το 2008, στην Ελλάδα κατά 57% (έχοντας κορυφωθεί το 2007), στην Ισπανία κατά 59% (2005) και στη Γερμανία κατά 42% (2007). Η πτώση αυτή είναι αλληλένδετη με την υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ. Άλλες βασικές ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν κορυφωθεί και έχουν δει μικρότερες πτώσεις. Η παραγωγή ορυκτών καυσίμων στις ΗΠΑ μειώθηκε κατά 16% από την κορύφωσή της το 2007, τον Καναδά κατά 26% (έχοντας κορυφωθεί το 2001), την Αυστραλία κατά 24% (2009), την Ιαπωνία κατά 29% (2012) και τη Νότια Κορέα κατά 13% (2018). Συνολικά, οι χώρες του ΟΟΣΑ είδαν τις εκπομπές του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας να κορυφώνονται το 2007, με πτώση 28% από τότε. Η μείωση των εκπομπών στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας είναι ήδη η πραγματικότητα για πολλές χώρες και το σκηνικό είναι πλέον έτοιμο για να αρχίσουν να μειώνονται οι παγκόσμιες εκπομπές.
      Οι ΑΠΕ κατέλαβαν για πρώτη φορά το 30% της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας το 2023, θέτοντας την πράσινη ενέργεια σύμμαχο στην απεξάρτηση από τον άνθρακα. Η παραγωγή ενέργειας από φωτοβολταϊκά και αιολικά συνέχισε να επεκτείνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας. Αμφότερες έφτασαν σε νέο υψηλό ρεκόρ 13,4% (3.935 TWh) το 2023, κερδίζοντας άλλες 1,5 ποσοστιαίες μονάδες του παγκόσμιου μείγματος ηλεκτρικής ενέργειας σε σύγκριση με το 2022 (11,9%, 3.422 TWh). Η Κίνα ήταν ο κύριος συνεισφέρων, αντιπροσωπεύοντας το 51% της πρόσθετης παγκόσμιας παραγωγής από φ/β το 2023 και το 60% της νέας παγκόσμιας παραγωγής αιολικής ενέργειας. Άλλοι σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην παγκόσμια ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας περιλαμβάνουν την ΕΕ (24%) και τη Βραζιλία (7%), ενώ η παγκόσμια ανάπτυξη φωτοβολταϊκών προέρχεται από την ΕΕ (12%) και τις ΗΠΑ (11%). Μαζί, οι τέσσερις κορυφαίες οικονομίες – η Κίνα, η ΕΕ, οι ΗΠΑ και η Βραζιλία – αντιπροσώπευαν το 81% της αύξησης της ενέργειας από φωτοβολταϊκά το 2023.
      Τι αναμένουμε για το 2024
      Η Ember προβλέπει ότι η παραγωγή από ορυκτά καύσιμα θα μειωθεί ελαφρώς το 2024, οδηγώντας σε μεγαλύτερες μειώσεις τα επόμενα χρόνια. Η αύξηση της ζήτησης το 2024 αναμένεται να είναι υψηλότερη από ό,τι το 2023 (+968 TWh), ενώ αύξηση της καθαρής παραγωγής προβλέπεται να είναι ακόμη μεγαλύτερη (+1300 TWh), οδηγώντας σε μείωση της παγκόσμιας παραγωγής ορυκτών καυσίμων κατά 2% (-333 TWh). Ήδη η εξάπλωση της καθαρής παραγωγής, με αιχμή την ηλιακή και την αιολική ενέργεια, έχει συμβάλει στην επιβράδυνση της αύξησης των ορυκτών καυσίμων κατά σχεδόν δύο τρίτα τα τελευταία δέκα χρόνια. Ως αποτέλεσμα, οι μισές οικονομίες του κόσμου έχουν ήδη περάσει τουλάχιστον πέντε χρόνια μετά την κορύφωση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα. Οι χώρες του ΟΟΣΑ βρίσκονται στην πρώτη γραμμή με τις εκπομπές του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας να κορυφώνονται συλλογικά το 2007 και να μειώνονται έκτοτε κατά 28%.
      Την επόμενη δεκαετία η ενεργειακή μετάβαση θα εισέλθει σε νέα φάση. Η μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων στον τομέα της ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο είναι αναπόφευκτη. Οι προσθήκες καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας – με αιχμή την παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά – προβλέπεται ήδη ότι θα ξεπεράσουν την αύξηση της ζήτησης κατά την επόμενη δεκαετία, εξασφαλίζοντας μέτριες μειώσεις στη χρήση ορυκτών καυσίμων.
      Οι διεθνείς στόχοι για την κλιματική αλλαγή βρίσκονται σε συγκερασμό με τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να είναι ο πρώτος που θα απαλλαγεί από τις ανθρακούχες εκπομπές – έως το 2035 στις χώρες του ΟΟΣΑ, έως το 2045 στον υπόλοιπο κόσμο. Ο εν λόγω τομέας είναι εκείνος με τις υψηλότερες εκπομπές, καθώς παράγει περισσότερο από το ένα τρίτο των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που σχετίζονται με την ενέργεια. Η καθαρή ηλεκτρική ενέργεια είναι το κλειδί για την απαλλαγή από τον άνθρακα στις μεταφορές, τη θέρμανση και σε μεγάλο μέρος της βιομηχανίας, αντικαθιστώντας την καύση ορυκτών καυσίμων που πραγματοποιείται σήμερα στους κινητήρες αυτοκινήτων και λεωφορείων, στους λέβητες, στους κλιβάνους και σε άλλες εφαρμογές.
      Περισσότερα...

        1

    11. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Ξεκίνησε η διαδικασία ενοποίησης των Ήρων και NRG για την δημιουργία κοινής εταιρίας

      Engineer

      Με στόχο τη δημιουργία του τρίτου πόλου στην αγορά ενέργειας με δραστηριότητα τόσο στην παραγωγή όσο και στην προμήθεια ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου οι εταιρίες Ήρων και NRG ξεκίνησαν τις διαδικασίες δημιουργίας της κοινής εταιρίας που σε πρώτη φάση ονομάζεται UtilityCo και εν συνεχεία κατά πάσα πιθανότητα εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026 θα πάρει την εμπορική της επωνυμία.
      Οι δύο εταιρίες κατέθεσαν στη ΡΑΑΕΥ αιτήσεις για την τροποποίηση των αδειών προμήθειας φυσικού αερίου που κατέχουν και τη μεταβίβαση τους στη UtilityCo, τη νέα εταιρία όπου η συμμετοχή των δυο ομίλων ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και Motor Oil θα είναι ισότιμη. Θα ακολουθήσουν αντίστοιχες αιτήσεις προς τη ΡΑΑΕΥ για τις άδειες προμήθειας ηλεκτρισμού όπως και για τις άδειες παραγωγής των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που θα μεταβιβαστούν στο νέο σχήμα, ενώ το κρισιμότερο σημείο της διαδικασίας θεωρείται η έγκριση της συγχώνευσης από την Επιτροπή Ανταγωνισμού.
      Στόχος της νέας Utilily είναι η δημιουργία ενός ισχυρού, καθετοποιημένου ενεργειακού παίκτη με επιρροή στην Ελλάδα και την ΝΑ Ευρώπη.
      Η πελατειακή βάση της Ήρων και της NRG αριθμεί 488.000 καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας που αντιπροσωπεύει πωλήσεις 8,3 TWh και μερίδιο αγοράς 17% με βάση τα στοιχεία του 2024, όπως έχουν ανακοινώσει οι δύο εταιρίες. Στην αγορά φυσικού αερίου, το αθροιστικό μερίδιο του ανέρχεται σε 11%, που αντιστοιχεί σε περίπου 61.000 πελάτες.
      Όσον αφορά στην παραγωγή ηλεκτρισμού, στη UtilityCo εισφέρονται μονάδες καύσης φυσικού αερίου συνολικής ισχύος 1,5 GW, που αντιστοιχεί περίπου στο 12% της εγκατεστημένης ισχύος στη χώρα – χωρίς να προσμετράται η έμμεση συμμετοχή (35%) στην Korinthos Power, η οποία προσθέτει ακόμη 3,5% περίπου στο ενεργειακό ισοζύγιο.
      Tο παραγωγικό χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει:
      Τη νέα μονάδα CCGT στην Κομοτηνή (877 MW), ένα από τα μεγαλύτερα έργα φυσικού αερίου νέας γενιάς στην Ελλάδα, που αποτελεί ήδη σύμπραξη των εταιριών΄ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και Motor Oil. Τη μονάδα ΗΡΩΝ II (441 MW). Τη συμμετοχή 35% της Motor Oil στην Korinthos Power (437 MW). Η παραγωγή από αυτές τις μονάδες έρχεται να καλύψει σημαντικό μέρος της αιχμής του συστήματος, σε μια περίοδο όπου η ανάγκη για ισχύ εξισορρόπησης αυξάνεται λόγω της ταχείας διείσδυσης ΑΠΕ.
      Στο νέο σχήμα, όπως έχει ήδη ανακοινωθεί, CEO θα είναι ο Λουκάς Δημητρίου, deputy CEO ο Αναστάσιος Λωσταράκος, ενώ ο Κωνσταντίνος Μπασλής θα κατέχει τη θέση του Γενικού Διευθυντή Energy portfolio και προμήθειας.
      Περισσότερα...

        0

    12. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Η παραγωγή ΑΠΕ που δεν αξιοποιήθηκε υπερβαίνει τις 380 GWh από την αρχή του έτους

      Engineer

      Σημαντική αύξηση των περικοπών πράσινης ενέργειας καταγράφεται στο ηλεκτρικό σύστημα, καθώς ήδη από την αρχή της χρονιάς μέχρι και σήμερα, η παραγωγή ΑΠΕ που δεν αξιοποιήθηκε, υπερβαίνει τις 380 GWh.
      Μόνο τον Απρίλιο, ο συνδυασμός της υψηλής πράσινης ηλεκτροπαραγωγής και της χαμηλής ζήτησης, κυρίως ως αποτέλεσμα του ήπιου καιρού, οδήγησε στην απόρριψη περίπου 250 GWh, όταν το αντίστοιχο νούμερο για το σύνολο του 2023 διαμορφώθηκε στις 228 GWh, με το φαινόμενο να προβληματίζει την αγορά των ΑΠΕ.
      Ο πολλαπλασιασμός των περικοπών «πράσινης» ηλεκτροπαραγωγής, οφείλεται βέβαια και στη μεγάλη αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος νέων μονάδων καθαρής ενέργειας με λειτουργική ενίσχυση, δεδομένου ότι μόνο κατά την περασμένη χρονιά αυτή διευρύνθηκε κατά περίπου 1,7 GW.
      Για το 2024, η Κυριακή 28/4 είναι μέχρι στιγμής η μέρα κατά την οποία καταγράφηκε ο μεγαλύτερος όγκος περικοπών ύψους 40 GWh, με την Κυριακή του Πάσχα 5/5 να ακολουθεί με 23,5 GWh.
      Εκτιμήσεις για περικοπές 1 TWh το 2024 – Αυξητική τάση και το 2025
      Σύμφωνα με εκτιμήσεις της ενεργειακής αγοράς, μέχρι το τέλος του 2024 οι περικοπές θα προσεγγίσουν την 1 TWh, κινούμενες σε περίπου τετραπλάσια επίπεδα σε σχέση με πέρυσι ενώ η αυξητική τάση αναμένεται να συνεχιστεί και το 2025.
      Κι αυτό γιατί, κατά την επόμενη χρονιά η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας δεν προβλέπεται να σημειώσει κάποια αξιόλογη μεταβολή προς τα πάνω ενώ οι αυτόνομες μπαταρίες δεν θα έχουν ακόμη ενσωματωθεί στο σύστημα, ώστε να συνεισφέρουν στην απορρόφηση μέρους της πλεονάζουσας «πράσινης» ηλεκτροπαραγωγής.
      Μάλιστα, βάσει προβλέψεων του ΑΔΜΗΕ, το πλεόνασμα της «πράσινης» ενέργειας μέχρι το 2030 αναμένεται να ανέλθει σε περίπου 10 TWh, κάτι που, όπως επισημαίνεται από τον Διαχειριστή, για να μπορέσει να αξιοποιηθεί θα απαιτήσει τεχνολογίες αποθήκευσης (π.χ. μπαταρίες αυτόνομες ή σε συνδυασμό με έργα ΑΠΕ), ηλεκτρικές διασυνδέσεις με μεγάλα βιομηχανικά κέντρα στην Ευρώπη και ταχύτερη διείσδυση του ηλεκτρισμού σε περισσότερους τομείς, όπως η βιομηχανία, οι μεταφορές κ.λπ.
      Περισσότερα...

        10

    13. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Προκήρυξη δύο διαγωνισμών για αυτόνομες μπαταρίες ισχύος 175 MW – Ο προγραμματισμός του ΥΠΕΝ

      Engineer

      Θέμα λίγων 24ωρων είναι η έκδοση των Υπουργικών Αποφάσεων που θα ανοίξουν τον δρόμο για τη διεξαγωγή δύο νέων δημοπρασιών για standalone μπαταρίες. Σύμφωνα με πληροφορίες, το αργότερο μέχρι τις αρχές της επόμενης εβδομάδας πρόκειται να επισημοποιηθούν οι παράμετροι διενέργειας των δύο ανταγωνιστικών διαδικασιών, μέσω Αποφάσεων του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ώστε έως το τέλος του μήνα η ΡΑΑΕΥ να προχωρήσει στην προκήρυξή τους.
      Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του ΥΠΕΝ, μέχρι τις 15/5 αναμένεται να δημοσιευθούν οι Υπουργικές Αποφάσεις σχετικά με την έγκριση των όρων διεξαγωγής των δημοπρασιών, ώστε μέχρι το τέλος του μήνα η ΡΑΑΕΥ, με τη σειρά της, να είναι σε θέση να τις προκηρύξει.
      Δημοπρασίες και όροι διαδικασίας
      Μονάδες αποθήκευσης δίωρης διάρκειας και συνολικής ισχύος 175 MW που θα λάβουν χρηματοδότηση ύψους 85 εκατ. ευρώ από το REPowerEU για την επενδυτική τους ενίσχυση, θα δημοπρατηθούν στο πλαίσιο της πρώτης διαδικασίας.
      Η δεύτερη δημοπρασία θα αφορά μπαταρίες που χρηματοδοτούνται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0». Σημειώνεται ότι έχουν προηγηθεί δύο ακόμη αντίστοιχες διαδικασίες, με περίπου 700 MW μπαταριών διώρης διάρκειας να εξασφαλίζουν ενίσχυση από το εν λόγω ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο.
      Η τρίτη δημοπρασία που θα διεξαχθεί σε επόμενο χρόνο, θα αφορά μονάδες 4ωρης διάρκειας και συνολικής ισχύος 300 MW. Σε πρώτη φάση, οι επιλέξιμες μονάδες προβλέπεται να εγκατασταθούν σε πρώην λιγνιτικές περιοχές.
      Οι όροι της διαδικασίας για τις μονάδες που θα λάβουν ενίσχυση από το REPowerEU θα είναι εν πολλοίς αντίστοιχοι των δύο προηγούμενων, δεδομένου ότι -και σε αυτή την περίπτωση-αντικείμενο είναι οι μπαταρίες με δίωρη διάρκεια.
      Αναλόγως των τελικών αποφάσεων του Υπουργείου, διαφοροποίηση μπορεί να προκύψει σε ό,τι αφορά το όριο ισχύος των 100 MW ανά εταιρεία/ιδιοκτήτη, στα έργα για τα οποία μπορεί ληφθεί ενίσχυση.
      Η επενδυτική ενίσχυση για τις μπαταρίες δίωρης διάρκειας, βαίνει μειούμενη και φαίνεται ότι θα διαμορφωθεί στις 50.000 ευρώ/MW, από 100.000 ευρώ/MW και 200.000 ευρώ/MW στις δύο προηγούμενες διαδικασίες. Αντίστοιχα, για τις μπαταρίες 4ωρης διάρκειας, η ενίσχυση θα οριστεί στις 100.000 ευρώ/MW, με τις περιοχές των επιλέξιμων έργων (πέραν των πρώην λιγνιτικών), να παραμένουν σε εκκρεμότητα.
      Σύμφωνα με το σκεπτικό του ΥΠΕΝ, η μείωση των ενισχύσεων θα βοηθήσει στη διείσδυση περισσότερων μονάδων αποθήκευσης, μέσα από τη στήριξη περισσότερων επιλέξιμων έργων που θα αθροίζουν σε ισχύ άνω του 1,7 GW.
      Άλλωστε, στόχος του Υπουργείου είναι γρήγορη επίτευξη των προβλέψεων του ΕΣΕΚ, με το άνω του 50% της προβλεπόμενης ισχύος αποθήκευσης με ορίζοντα το 2030 (περίπου 3,1 GW) να έχει καλυφθεί από το 2025, βοηθώντας στην ταχύτερη και ομαλότερη ενσωμάτωση των ΑΠΕ και τελικά στην αποκλιμάκωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.
      Περισσότερα...

        0

    14. Ενέργεια-ΑΠΕ

      ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ αδυνατούν να εκδώσουν τεχνικές εγκρίσεις για τα έργα αποθήκευσης ενέργειας

      Engineer

      Προς παράταση οδεύουν οι προθεσμίες υλοποίησης των έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με την εγκατάσταση μπαταριών, δυο χρόνια μετά τον πρώτο σχετικό διαγωνισμό.
      Παρά το γεγονός ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι στην αγορά ενέργειας υπογραμμίζουν με κάθε ευκαιρία τη σημασία των μπαταριών για την εξισορρόπηση του συστήματος και των περιορισμό των περικοπών, οι καθυστερήσεις στην εγκατάσταση ακόμη και των επιδοτούμενων μπαταριών συνεχίζονται.
      Οι εταιρίες που έλαβαν επιδότηση αποθήκευσης υποστηρίζουν εδώ και μήνες ότι δεν θα έχουν προλάβει να ολοκληρώσουν και να συνδέσουν τα έργα τους με αποτέλεσμα η προθεσμία της 30ής Σεπτεμβρίου 2025 να θεωρείται δεδομένο ότι θα μετατεθεί για το 2026 και κατά πάσα πιθανότητα για τον Ιούνιο του επομένου έτους.
      Παράλληλα σε παράταση φαίνεται ότι θα οδηγηθεί και η πρόσκληση για την ανάπτυξη μπαταριών αποκλειστικά με αδειοδοτικά κίνητρα. Η προθεσμία αυτή αναμένεται να μετατεθεί για το τέλος Οκτωβρίου.
      Σύμφωνα με την αγορά, τα εμπόδια που αντιμετωπίζονται σχετίζονται με το γεγονός ότι οι Διαχειριστές ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ αδυνατούν να εκδώσουν εγκαίρως τεχνικές εγκρίσεις, καθώς οι υποδομές του δικτύου είναι σε πολλές περιοχές κορεσμένες. Την ίδια ώρα η προμήθεια του εξοπλισμού δεν είναι εύκολη δεδομένης της παγκόσμιας ζήτησης που αυξάνει τα κόστη και την αβεβαιότητα. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθούν οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις στην έκδοση των αναγκαίων αδειών, αλλά και οι δυσκολίες στην εξασφάλιση χρηματοδότησης από το τραπεζικό σύστημα.
      Πάντως υπάρχουν και φωνές που μιλάνε για καθυστερήσεις στην προμήθεια των μπαταριών με στόχο να μειωθεί το κόστος της τεχνολογίας και να εξασφαλιστούν όσο το δυνατόν καλύτερες τιμές αγοράς τους.
      Τρεις διαγωνισμοί με επιδότηση έργων και ένας με προτεραιότητα όρων σύνδεσης
      Υπενθυμίζεται ότι στον πρώτο διαγωνισμό επιλέχθηκαν 12 έργα συνολικής ισχύος 411 MW και επιδοτήθηκαν με μεσοσταθμική τιμή 49.748 ευρώ/MW/έτος. Στο δεύτερο, επιδοτήθηκαν 11 έργα και συνολικά 288,21 MW, με ακόμη χαμηλότερες τιμές και συγκεκριμένα από 44.000 έως 49.917 ευρώ/MW/έτος. Στον τρίτο διαγωνισμό, μπήκαν σε δημοπρασία 200 MW, με ανώτατο όριο συμμετοχής τα 50 MW ανά έργο και επιδότηση CAPEX 200.000 ευρώ/MW.
      Ακολούθησε και μια ακόμη πρόσκληση που δεν παρείχε επιδοτήσεις, αλλά προτεραιότητα όρων σύνδεσης. Η πρόσκληση αυτή έχει πάρει παράταση έως το τέλος Σεπτεμβρίου και όπως όλα δείχνουν θα λάβει έναν ακόμη μήνα παράταση. Ο κύριος λόγος για την παράταση αυτή είναι η καθυστέρηση στην έκδοση της τροποποιητικής Υπουργικής Απόφασης, με την οποία θα αποσαφηνίζονται μία σειρά παράμετροι της διαδικασίας με βάση και τα ερωτήματα που έχουν φτάσει στο υπουργείο από επενδυτές.
      Περισσότερα...

        0

    15. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Net-billing: Ποιους καταναλωτές συμφέρει το νέο μοντέλο αυτοκατανάλωσης

      Engineer

      Οικονομικά οφέλη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις προσφέρει ο ταυτοχρονισμένος ενεργειακός συμψηφισμός, net billing. Το νέο σχήμα προβλέπει ότι ο συμψηφισμός με όρους ενέργειας ισχύει μόνο σε συνθήκες ταυτοχρονισμού, όταν δηλαδή η παραγωγή του φωτοβολταϊκού και η κατανάλωση της ενέργειας γίνονται την ίδια στιγμή.
      Σε διαφορετική περίπτωση, η ενέργεια που δεν καταναλώνεται, θα πωλείται στο σύστημα με τις εκάστοτε χονδρεμπορικές τιμές και θα περνάει στο λογαριασμό ρεύματος ως έκπτωση. Το net billing προσφέρεται πρωτίστως για πολίτες και επιχειρήσεις με υψηλές καταναλώσεις μέσα στην ημέρα που άρα μπορούν να αξιοποιήσουν σε μεγαλύτερο βαθμό τον ταυτοχρονισμό παραγωγής-κατανάλωσης, μειώνοντας έτσι και τον χρόνο απόσβεσης του φ/β τους συστήματος.
      Ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών σε πρακτικό οδηγό που εξέδωσε αυτή τη βδομάδα σε σχέση με το net billing στην αυτοκατανάλωση, χρησιμοποιεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα για το παραπάνω ένα εμπορικό κατάστημα στη χαμηλή τάση με φ/β 20 kWp. Ο χρόνος απόσβεσής του υπολογίζεται σε μόλις 3,6 χρόνια, προσφέροντας καθαρό όφελος για διάστημα άνω των 16 χρόνων (στο πλαίσιο της 20ετούς σύμβασης που συνάπτεται). Αντίστοιχα, μία επιχείρηση στη μέση τάση με φ/β 650 kWp θα αποσβέσει σε 4,5 χρόνια.
      Ο οδηγός που δημοσίευσε ο ΣΕΦ, αναφέρει επίσης ότι από 1/1/2024 εφαρμόζεται έκπτωση δαπανών για την ενίσχυση των μικρών οικιακών συστημάτων αυτοκατανάλωσης, με ή χωρίς μπαταρία. Πιο συγκεκριμένα, σε περίπτωση μη συμμετοχής σε κάποιο πρόγραμμα επιδότησης, οι οικιακοί καταναλωτές έχουν τη δυνατότητα να ωφεληθούν από φοροεκπτώσεις, οι οποίες θα εφαρμόζονται σε βάθος 5 ετών, μειώνοντας αντίστοιχα τον φόρο εισοδήματός τους.
      Στο πλαίσιο αυτό, όπως εξηγεί οδηγός, «οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για την αγορά αγαθών και τη λήψη υπηρεσιών που σχετίζονται με την ενεργειακή, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση κτιρίων, τα οποία δεν έχουν ήδη ενταχθεί ή δεν θα ενταχθούν σε πρόγραμμα αναβάθμισης κτιρίων, μειώνουν, ισόποσα κατανεμημένες σε περίοδο 5 ετών, τον φόρο εισοδήματος των φυσικών προσώπων, μέχρι του αναλογούντος για κάθε φορολογικό έτος φόρου, με ανώτατο συνολικά όριο δαπάνης τις 16.000 ευρώ. Το ποσό των δαπανών για αγορά αγαθών που λαμβάνεται υπόψη για τη μείωση του φόρου, δεν υπερβαίνει το 1/3 του ποσού των δαπανών για τη λήψη υπηρεσιών που λαμβάνεται υπόψη για τη μείωση του φόρου».
      Ο οδηγός παραθέτει παράδειγμα οικιακού φ/β που εγκαθίσταται με συνολική δαπάνη 8.500 ευρώ -εκ των οποίων οι 3.000 ευρώ αφορούν σε υπηρεσίες- υπολογίζοντας το όφελος σε 4.000 ευρώ μοιρασμένα σε μία 5ετία, δηλαδή σε 800 ευρώ ανά έτος.
      Στην περίπτωση που κάποιος εγκαθιστά οικιακό φ/β με μπαταρία, συνολικής δαπάνης 16.000 ευρώ -από τα οποία οι 4.000 ευρώ αφορούν σε υπηρεσίες- το όφελος ανέρχεται, αναλόγως και του φορολογητέου εισοδήματος, σε 4.500 με 5.335 ευρώ,.
      Στο οικιακό net billing με έκπτωση δαπανών, ο χρόνος απόσβεσης ενός οικιακού συστήματος 5 kWp χωρίς μπαταρία υπολογίζεται σε 7,1 χρόνια ενώ με μπαταρία (10 kWh) σε 6,7 χρόνια. Αντίστοιχα, ένα φ/β 10 kWp, με ή χωρίς μπαταρία, έχει χρόνο απόσβεσης 5 ετών. Οι παραπάνω χρόνοι ακολουθούν τη σύσταση της ΕΕ για διάρκεια απόσβεσης μικρότερης των 10 ετών, ως βασικό κριτήριο βιωσιμότητας στον οικιακό τομέα.
      Σημειώνεται ότι η απόσβεση για ένα σύστημα 5 kWp, ολοκληρώνεται περίπου στη 12ετία περιορίζοντας σημαντικά στα 8 χρόνια τον χρόνο καθαρής ωφέλειας της 20ετούς σύμβασης για τον αυτοκαταναλωτή.
      Περισσότερα...

        0

    16. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Με συνολική ισχύ 188,9 MW τα εννέα έργα εγκατάστασης μπαταριών που επιλέχθηκαν μέσω διαγωνισμού της ΡΑΑΕΥ

      Engineer

      Στη Δυτική Μακεδονία και την Πελοπόννησο θα αναπτυχθούν τα εννέα έργα εγκατάστασης μεμονωμένων μπαταριών που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του τρίτου και τελευταίου σχετικού διαγωνισμού της ΡΑΑΕΥ για να λάβουν επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση.
      Τα εννέα έργα επιλέχθηκαν με κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή αιτούμενης ενίσχυσης και έχουν συνολική ισχύ 188,9 MW.
      Η μεσοσταθμική τιμή των προσφορών διαμορφώθηκε στα 52.589,16 ευρώ/MW/έτος.
      Τα εννέα έργα που προκρίθηκαν στον σχετικό διαγωνισμό περιλαμβάνονται στον οριστικό κατάλογο των επιλεγέντων που κατήρτισε η Ρυθμιστική Αρχή.
      Η σχετική απόφαση της ΡΑΑΕΥ περιλαμβάνει επίσης πίνακα με επιλαχόντα έργα για το 30% της ακριβούς δημοπρατούμενης ισχύος, τα οποία έχουν καταταχθεί κατ’ αύξουσα σειρά των οικονομικών προσφορών, καθώς και τα έργα που αποκλείστηκαν.
      Η HelleniQ Renewables με δυο έργα ισχύος 25 MW το καθένα και χωρητικότητας 100 MWh το καθένα επιλέχθηκε με τις χαμηλότερες προσφορές, ύψους 43.927 ευρώ/MW/έτος και 47.913 ευρώ/MW/έτος, αντίστοιχα. Και τα δύο έργα βρίσκονται στη Δυτική Μακεδονία.
      Ακολουθεί η ΕΝΕΡΚΟΠΛΑΝ με μονάδα μπαταριών στην Πελοπόννησο, ισχύος 25 MW και χωρητικότητας 100 MWh με προσφορά 49.988 ευρώ/MW/έτος.
      Τη λίστα των επιτυχόντων συμπληρώνουν οι εταιρίες:
      · ΗΛΙΟΘΕΜΑ Ενεργειακή για μπαταρίες στη Δυτική Μακεδονία, ισχύος 10 MW και δυναμικότητας 40 MWh, με προσφορά στα 50.090 ευρώ/MW/έτος.
      · Αρκαδία Storage για μπαταρίες ισχύος 10 MW και δυναμικότητας 40 MWh στην Πελοπόννησο με προσφορά 54.450 ευρώ/MW/έτος.
      · Amber Energy για μπαταρίες ισχύος 18 MW και δυναμικότητας 72 MWh στη Δυτική Μακεδονία με προσφορά 54.939 ευρώ/MW/έτος.
      · Αρδάσσα Energy για έργο ισχύος 18 MW και δυναμικότητας 72 MWh στη Δυτική Μακεδονία, με προσφορά 55.388 ευρώ/MW/έτος.
      · Μονοπρόσωπη ΑΕ Διαχειρίσης ΑΠΕ για μπαταρίες ισχύος 50 MW και δυναμικότητας 200 MWh που θα εγκατασταθούν στη Δυτική Μακεδονία, με προσφορά 57.856 ευρώ/MW/έτος.
      · Plain Solar με μπαταρίες ισχύος 7,9 MW, δυναμικότητας 31,6 MWh, που θα εγκατασταθούν επίσης στη Δ. Μακεδονία. Η προσφορά της εταιρίας, που ήταν και η υψηλότερη από αυτές που επιλέχθηκαν ήταν 58.733 ευρώ/MW/έτος.
      Στους επιλαχόντες κατατάχθηκαν δύο έργα της εταιρίας Μικρό Πάτωμα Ενεργειακή Μονοπρόσωπη ΑΕ, ισχύος 25 MW και δυναμικότητας 100 MWh το καθένα στη Δυτική Μακεδονία, με προσφορές 59.500 ευρώ/MW/έτος και 63.616 ευρώ/MW/έτος, αντίστοιχα για το πρώτο και το δεύτερο έργο.
      Αποκλείστηκαν οι προσφορές έξι εταιριών και πιο συγκεκριμένα της Τέρνα Ενεργειακή που έδωσε την υψηλότερη προσφορά, 70.900 ευρώ/MW/έτος για έργο ισχύος 50 MW και δυναμικότητας 200 MWh στη Πελοπόννησο, καθώς και πέντε έργα στη Δυτική Μακεδονία από τις εταιρίες:
      · Faria Renewables με προσφορά 62.813 ευρώ/MW/έτος για μπαταρίες ισχύος 50MW και δυναμικότητας 200 MWh.
      · AtticaDCone για μπαταρίες ισχύος 23,7MW και δυναμικότητας 94,8 MWh με προσφορά 66.480 ευρώ/MW/έτος.
      · ThessDCone για μπαταρίες ισχύος 15,8 MWκαι δυναμικότητας 63,3 MWh με προσφορά 66.480 ευρώ/MW/έτος.
      · Dispatch Renewables με προσφορά 68.400 ευρώ/MW/έτος για μπαταρίες ισχύος 49 MW και δυναμικότητας 196 MWh.
      · MS Florina I με προσφορά 68.975 ευρώ/MW/έτος για μπαταρίες ισχύος 20 MW και δυναμικότητας 80 MWh.
      Τέλος, ένα έργο της ΕΝΕΡΚΟΠΛΑΝ αποκλείστηκε κατά τη διαδικασία ελέγχου των δικαιολογητικών, ενώ απορρίφθηκαν λόγω ενστάσεων δυο ακόμα έργα, της ECOSOLAR και της SMART ENERGY αντίστοιχα.
      Περισσότερα...

        0

    17. Ενέργεια-ΑΠΕ

      ΔΕΗ: Στο 90% η κατασκευή των φωτοβολταϊκών ισχύος 2,13 GW στη Δυτική Μακεδονία

      Engineer

      Σε «φουλ» ρυθμούς και εντός χρονοδιαγράμματος προχωρούν τα έργα των φωτοβολταϊκών ισχύος 2,13 GW στη Δυτική Μακεδονία από τη ΔΕΗ, η οποία έχει επικεντρωθεί στις περιοχές γύρω από τους ΑΗΣ Πτολεμαΐδας, Καρδιάς, Αγίου Δημητρίου και Αμυνταίου.
      Συνολικά, με την ολοκλήρωσή τους, τα φωτοβολταϊκά clusters της περιοχής, τα μεγαλύτερα σε ολόκληρη την Ευρώπη, θα παράγουν σχεδόν 3.150 GWh ηλεκτρικής ενέργειας, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 6% της ετήσιας κατανάλωσης ενέργειας σε ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα.
      Τα έργα ΑΠΕ της Δυτικής Μακεδονίας
      Αξιοποιώντας τις εκτάσεις των παλιών λιγνιτωρυχείων των ΑΗΣ Πτολεμαΐδας, Καρδιάς και Αγίου Δημητρίου, εγκαθίστανται φωτοβολταϊκοί σταθμοί συνολικής ισχύος 1.190 MW, η κατασκευή του μεγαλύτερου μέρους των οποίων (περίπου το 90%) έχει ήδη ολοκληρωθεί, ενώ κάποια έργα βρίσκονται ήδη σε λειτουργία.
      Με την πλήρη αποπεράτωση της κατασκευής τους, η οποία αναμένεται κατά τους αμέσως επόμενους μήνες, η ΔΕΗ θα παράγει μόνο από τους σταθμούς αυτούς περίπου 1800 GWhe ετησίως. Η ενέργεια αυτή θα καλύπτει τις ανάγκες σχεδόν 450.000 νοικοκυριών, αποτρέποντας ταυτόχρονα την έκλυση 900.000 tn CO2 στην ατμόσφαιρα. Σε αυτούς τους σταθμούς περιλαμβάνεται και η ναυαρχίδα του αναπτυξιακού προγράμματος της εταιρείας, ισχύος 550 MW.
      Επιπλέον, σε συνεργασία με τη γερμανική εταιρεία RWE AG, προχωράει δυναμικά και η ολοκλήρωση της κατασκευής των φωτοβολταϊκών σταθμών ισχύος 940 MW στην περιοχή του Αμυνταίου, πλησίον του ΑΗΣ Αμυνταίου, ικανοί να παράγουν περίπου 1.350 GWh ετησίως, καλύπτοντας τις ανάγκες περισσότερων από 300.000 νοικοκυριών κι αποτρέποντας την έκλυση σχεδόν 675.000 tn CO2.
      Σημαντικές επενδύσεις σε συστήματα αποθήκευσης
      Πολύ σημαντικό κομμάτι των έργων της ΔΕΗ Ανανεώσιμες είναι η εγκατάσταση αρχικά δύο σταθμών ηλεκτροχημικής αποθήκευσης ενέργειας (BESS) σε Πτολεμαΐδα (περιοχή ΑΗΣ Καρδιάς) και Μελίτη. Η αποθήκευση ενέργειας αποτελεί το μεγάλο στοίχημα για βέλτιστη χρήση των φωτοβολταϊκών σταθμών, επιτρέποντας την αποθήκευση ενέργειας κατά τις ώρες της ημέρας (όπου καταγράφεται πλεόνασμα παραγωγής) και την απόδοσή της μετά τη δύση του ήλιου (όπου παρατηρείται έλλειμμα παραγωγής), ενώ παράλληλα προσφέρουν μια πολύτιμη υπηρεσία στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, συμβάλλοντας στην ευστάθειά του.
      Οι δύο αυτοί σταθμοί, συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 98 MW και χωρητικότητας 196 MWh, καθώς και τα συνοδά έργα τους, αναμένεται να ολοκληρωθούν σταδιακά και να συνδεθούν στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας το επόμενο διάστημα. Δελτίο Τύπου Η ΔΕΗ έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα επενδύσει στην περιοχή περίπου 940 εκατ. ευρώ για έργα αποθήκευσης ενέργειας 860 MW. Συνολικά, αυτά τα έργα θα δημιουργήσουν πάνω από 1.300 θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή και εκατοντάδες κατά τη λειτουργία.
      Στα έργα αποθήκευσης ενέργειας ξεχωρίζουν τα δύο αντλησιοταμιευτικά έργα, οι «φυσικές μπαταρίες» με τη χρήση δύο λιμνών σε υψομετρική διαφορά μεταξύ τους. Πρόκειται για το έργο στο ορυχείο Καρδιάς, με δυναμικότητα παραγωγής 320 MW για 8 ώρες και το έργο στο ορυχείο Νοτίου Πεδίου με δυναμικότητα παραγωγής 240 MW για 12 ώρες.
      Πέραν της αντλησιοταμίευσης, ο Όμιλος ΔΕΗ θα κατασκευάσει μονάδες αποθήκευσης με μπαταρίες συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 300 MW.
      Κ. Μαύρος: Προχωράμε με αμείωτους ρυθμούς στην ολοκλήρωση των έργων για ένα καλύτερο και πιο πράσινο μέλλον
      Ο Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος ΑΠΕ Ομίλου ΔΕΗ, Κωνσταντίνος Μαύρος, δήλωσε: «Πριν μερικούς μήνες, παρουσιάσαμε το συνολικό αναπτυξιακό πρόγραμμα του Ομίλου ΔΕΗ για την ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας στους χώρους του ΑΗΣ Καρδιάς. Μέσα σε αυτό το διάστημα, έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στην εξέλιξη της κατασκευής των έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης με μπαταρίες του Ομίλου, η οποία ευθυγραμμίζεται απολύτως με το χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί. Προχωράμε με αμείωτους ρυθμούς στην ολοκλήρωση των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης για ένα καλύτερο και πιο πράσινο μέλλον. Η ανάπτυξη των έργων ΑΠΕ σηματοδοτεί την αναβάθμιση της Δυτικής Μακεδονίας σε ένα hub πράσινης ενέργειας και υψηλής τεχνολογίας».
      Περισσότερα...

        0

    18. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Διπλασιάζεται η δυναμικότητα του ΤΑΡ – Σήμερα η έγκριση των σχετικών έργων από τη ΡΑΑΕΥ

      Engineer

      O ΔΕΣΦΑ ολοκλήρωσε τα έργα αναβάθμισης και ενίσχυσης του ελληνικού συστήματος (σταθμοί συμπίεσης στην Αμπελιά και στη Νέα Μεσημβρία στη Βόρεια Ελλάδα) που θα επιτρέψουν τον διπλασιασμό της δυναμικότητας του TAP από τα 10 bcm αερίου ετησίως στα 20 bcm. 
      Την έγκριση για την πιστοποίηση των έργων αναμένεται να δώσει σήμερα η  ολομέλεια της ΡΑΑΕΥ.
      Ο σχεδιασμός αυτός ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού της Ελλάδας και της Ευρώπης και σηματοδοτεί την είσοδο στην τελική ευθεία για τον οριστικό τερματισμό των ροών ρωσικού αερίου το 2027, ενώ, παράλληλα, αναδεικνύει τη χώρα μας σε διαμετακομιστικό κόμβο στην περιοχή. Ο ρόλος αυτός, που έχει ήδη εδραιωθεί με την αξιοποίηση των εγκαταστάσεων LNG του τερματικού σταθμού της Ρεβυθούσας και του FSRU Aλεξανδρούπολης, αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω με τη λειτουργία του «Κάθετου Αξονα» μέσω του οποίου το LNG από τους δύο τερματικούς σταθμούς θα φτάνει μέχρι την Ουκρανία.
      Ως γνωστόν, ο αγωγός TAP μεταφέρει φυσικό αέριο από το γιγαντιαίο κοίτασμα Shah Deniz II του αζερικού τμήματος της Κασπίας Θάλασσας προς την Ευρώπη.
      Ο μήκους περίπου 877 χλμ. αγωγός συνδέεται με τον αγωγό Trans Anatolian Pipeline (TANAP) στους Κήπους στα ελληνοτουρκικά σύνορα και διασχίζει την Ελλάδα, την Αλβανία και την Αδριατική Θάλασσα, προτού εξέλθει στην ξηρά στη Νότια Ιταλία.
      Ο TAP συνδέεται με τον Διασυνδετήριο Αγωγό Ελλάδας – Βουλγαρίας (IGB), ο οποίος ξεκίνησε την εμπορική του λειτουργία τον Οκτώβριο του 2022, παρέχοντας αέριο από την Κασπία στη Βουλγαρία. Ο αγωγός λειτουργεί από το 2020 με δυναμικότητα 10 bcm αερίου ετησίως, εκ των οποίων ποσότητες 1 bcm έχουν δεσμευτεί από την Ελλάδα και 1 δισ. από τη Βουλγαρία, με τις υπόλοιπες να κατευθύνονται στην Ιταλία και από εκεί στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης.
      Από την έναρξη της λειτουργίας του το 2020 ο TAP, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε στις αρχές Σεπτεμβρίου η κοινοπραξία, έχει μεταφέρει στην Ευρώπη 50 bcm αερίου. Περισσότερα από 41,7 bcm αερίου παρέδωσε στην Ιταλία, 4,8 bcm στην Ελλάδα και 3,2 bcm στη Βουλγαρία.
      Για να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη ζήτηση της Ευρώπης μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, ο αγωγός λειτουργεί ήδη πάνω από την ονομαστική του δυναμικότητα των 10 bcm. Ο στόχος είναι να διπλασιασθεί η δυναμικότητα του αγωγού στα 20 bcm αερίου ετησίως από το 2027.
      Για να υλοποιηθεί το σχέδιο έχουν ήδη δρομολογηθεί επενδύσεις 40 δισ. δολ., ενώ προγραμματίζονται επιπλέον επενδύσεις 6,3-9,3 δισ. δολ. για αναβαθμίσεις.
      Τα έργα στην Αμπελιά και στη Νέα Μεσημβρία που ολοκλήρωσε ο ΔΕΣΦΑ κρίθηκαν αναγκαία για την αμφίδρομη ροή φυσικού αερίου από το ελληνικό σύστημα στον TAP.
      Περισσότερα...

        0

    19. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Σε επίπεδα 30 % κάτω από το Φεβρουάριο κινείται η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας - Αυξημένη παραγωγή από ΑΠΕ

      Engineer

      Σε επίπεδα 30 % κάτω από το Φεβρουάριο κινείται η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας κατά το πρώτο 20ήμερο του Μαρτίου, αποφορτίζοντας τις πιέσεις τόσο προς τους προμηθευτές για αυξημένες εκπτώσεις όσο και προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για επιδότηση των λογαριασμών, προκειμένου να συγκρατείται κατά το δυνατόν το κόστος για τους οικιακούς καταναλωτές
      Η μέση τιμή στο Χρηματιστήριο τον Μάρτιο, μέχρι στιγμής, διαμορφώνεται κάτω από τα 110 ευρώ ανά μεγαβατώρα ενώ το Φεβρουάριο ξεπέρασε τα 150 ευρώ. Η υποχώρηση των τιμών οφείλεται κατά κύριο λόγο στο συνδυασμό της αυξημένης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με τη μειωμένη ζήτηση. Πρόκειται για εποχικό φαινόμενο που επαναλαμβάνεται την άνοιξη και το φθινόπωρο καθώς υπάρχει ηλιοφάνεια αλλά και ισχυροί άνεμοι που αυξάνουν την πράσινη παραγωγή σε περίοδο που οι θερμοκρασίες (με εξαίρεση την κακοκαιρία στις αρχές της εβδομάδας) δεν επιβάλλουν τη χρήση θέρμανσης ή κλιματισμού.
      Η υπερπαραγωγή των ΑΠΕ δημιουργεί ωστόσο "παράπλευρες απώλειες" στο "μέτωπο" της ευστάθειας του δικτύου, καθώς όταν η παραγωγή ξεπερνά τη ζήτηση, μπορεί να προκληθούν διακυμάνσεις στην τάση και τη συχνότητα, επηρεάζοντας τη σταθερότητα του δικτύου. Τα προβλήματα εντείνονται περαιτέρω σε περιόδους αργιών όπως η τρέχουσα (ενόψει της αργίας της 25ης Μαρτίου) και το Πάσχα οπότε η ζήτηση είναι ακόμα χαμηλότερη.
      Για αυτόν τον λόγο οι διαχειριστές των δικτύων μεταφοράς και διανομής (ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ) λαμβάνουν έκτακτα μέτρα περιορισμού της "πράσινης" παραγωγής με αναγκαστικές περικοπές των μονάδων.
      Η εικόνα αυτή επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, όμως οι πιέσεις στο δίκτυο αυξάνονται καθώς το παραγωγικό δυναμικό των ΑΠΕ αναπτύσσεται χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη αύξηση της ζήτησης.
      Ακόμη και το 2024 οπότε επιβραδύνθηκε ο ρυθμός ανάπτυξης των ΑΠΕ, προστέθηκαν στο διασυνδεδεμένο σύστημα 580 μεγαβάτ, ανεβάζοντας τη συνολική ισχύ - σύμφωνα με τα στοιχεία του Διαχειριστή ΑΠΕ, ΔΑΠΕΕΠ - στα 12,08 γιγαβάτ. Συγκριτικά η αιχμή της ζήτησης την περασμένη Κυριακή κυμάνθηκε κοντά στα 7 γιγαβάτ.
      Απάντηση στο πρόβλημα των περικοπών της παραγωγής ΑΠΕ μπορεί να δώσει η αποθήκευση ενέργειας τόσο στα υδροηλεκτρικά με αντλιοταμίευση όσο και σε μπαταρίες μεγάλης ισχύος που αρχίζουν σταδιακά να εγκαθίστανται από εφέτος στο σύστημα. Επίσης, οι εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας όταν υπάρχει ζήτηση από γειτονικά συστήματα. Όμως σε συνθήκες υψηλής διείσδυσης των ΑΠΕ όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές είναι δύσκολο να εξαλειφθούν οι περικοπές.
      Περισσότερα...

        0

    20. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Στα 100 δισ. ευρώ το κόστος για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών στην χώρα

      Engineer

      Στο κόστος της εφαρμογής των τριών ευρωπαϊκών οδηγιών ενεργειακής εξοικονόμησης που μπορεί να φτάσει ακόμα και τα 100 δισ. ευρώ έως το 2040  αναφέρθηκε χθες ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης, μιλώντας στο συνέδριο «Green Deal Greece 2024» που οργάνωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ). Ουσιαστικά πρόκειται για τις εξής ευρωπαϊκές επιταγές που προβλέπουν:
      Έως  το 2035, όλες οι ενεργειακές κλάσεις σπιτιών στην Ελλάδα θα πρέπει να είναι τουλάχιστον Ε, με 1,5 εκατομμύριο σπίτια να πρέπει αναβαθμιστούν έως τότε. Έως το 2040 θα πρέπει να αποσυρθούν όλοι οι καυστήρες στερεών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου και να αντικατασταθούν με αντλίες θερμότητας. Επίσης πρέπει να  αποσυρθούν όλα τα κλιματιστικά και να αντικατασταθούν με κλιματιστικά χωρίς φθοριούχα ψυκτικά υγρά. Δηλαδή όπως τόνισε αφορά περί τις 30 εκατομμύρια συσκευές. Η συνολική εκτίμηση του κόστους των συγκεκριμένων υποχρεώσεων ανέρχεται σε 90-100 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2040, δηλαδή εντός της επόμενης 15ετίας. Ο Αϊβαλιώτης τόνισε ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί πολλά δισεκατομμύρια για να αντιμετωπίσει την κλιματική κρίση, καταλήγοντας ότι η θέρμανση δεν αποτελεί πλέον κρίσιμο μέγεθος, ενώ η ψύξη γίνεται ολοένα και πιο σημαντική.  Όπως υπογράμμισε, «η θέρμανση, από τη Λαμία και κάτω, δεν είναι κρίσιμο μέγεθος πλέον, η ψύξη είναι».
      Επίσης, ο Γενικός Γραμματέας αναφέρθηκε επίσης στον πρωταρχικό στόχο που πρέπει να υπηρετηθεί, δηλαδή στο Green Deal της ΕΕ. Σήμερα, η χώρα παράγει πάνω από 50% της ηλεκτροπαραγωγής της από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και έως το 2030 επιδιώκεται να φτάσει, βάσει των στόχων του ΕΣΕΚ, το 75%. Όπως υποστήριξε  αυτό μπορεί να επιτευχθεί ακόμα πιο γρήγορα, αν κρίνει κανείς από τον ρυθμό των επενδύσεων.
      Ωστόσο, υπάρχουν δύο βασικά προβλήματα. Η περιορισμένη ζήτηση στην ηλεκτρική αγορά και την απώλεια ενέργειας. Αυτή τη στιγμή, λειτουργούν 14 GW από ΑΠΕ, ενώ άλλα 16 GW έχουν όρους σύνδεσης. Κατά τους θερινούς μήνες, η ζήτηση κυμαίνεται από 10GW έως 11 GW, ενώ αυτές τις ημέρες  5 με 6  GW. Όπως ανέφερε ο κ. Αϊβαλιώτης «ο ελέφαντας στο δωμάτιο είναι η ζήτηση της αγοράς, πολλή ενέργεια πάει χαμένη και το πρόβλημα  θα διογκωθεί  τα επόμενα χρόνια, θέτοντας σε κίνδυνο τις επενδύσεις».
      Για να μεγαλώσει η «ηλεκτρική πίτα», προτείνει ως λύση την αποθήκευση (μέσω αντλησιοταμίευσης και με συσσωρευτές) και τις διασυνδέσεις με άλλες χώρες. Η ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών θα συμβάλει σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση, με την Κρήτη να εντάσσεται στο σύστημα το 2025 και όλα τα μεγαλύτερα νησιά του Αιγαίου μέχρι το 2029. Επίσης, αναφέρθηκε και στις διεθνείς διασυνδέσεις που βρίσκονται υπό σχεδιασμό ή κατασκευή όπως με την Ιταλία, τη Βουλγαρία κ.λπ.
      Περισσότερα...

        1

    21. Ενέργεια-ΑΠΕ

      Νέο ΕΣΕΚ με πιο κοστοστρεφές επενδυτικό πλάνο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου

      Engineer

      Ως ένα «πιο κοστοστρεφές επενδυτικό πλάνο» για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου περιγράφεται το νέο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) από την υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κυρία Αλεξάνδρα Σδούκου. Το νέο σχέδιο το οποίο αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση το επόμενο διάστημα  διατηρεί το ίδιο επίπεδο φιλοδοξίας για το “πρασίνισμα” τουενεργειακού συστήματος της Ελλάδας πουυπερβαίνει τόσο τη μέση φιλοδοξία των κρατών -μελών της Ένωσης όσο και το “κατώφλι” για μείωση των εκπομπών αερίων τουθερμοκηπίου που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
      Ειδικότερα, το αναθεωρημένο ΕΣΕΚθα προβλέπει μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 59% έως το 2030 (υψηλότερααπό τον ευρωπαϊκό στόχο του 55%). Σχετικά με τον στόχο ως προς τις  ΑνανεώσιμεςΠηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) θα συμμετέχουν ηλεκτροπαραγωγήκατά 75,9%. Δηλαδή πάνω από τον ευρωπαϊκόστόχο για 69% ΑΠΕ στονηλεκτρισμό, ωστόσο σημαντικά περιορισμένο τόσο ως προς την πρόταση που είχε παρουσιαστεί στα μέλη της Επιτροπής ΕΣΕΚ τον περασμένο Απρίλιο (87%) όσο και από το 80% που ήταν ο στόχος που είχε αποτυπωθεί στο draftπου είχε αποσταλεί για παρατηρήσεις στα τέλη του 2023 στην ΕΕ.
      Ως προς την εγκατεστημένη ισχύ των ΑΠΕ, ο στόχος φαίνεται ότι διατηρείται περίπου στα 24 GW, με μια αλλαγή στην ισορροπία μεταξύ των τεχνολογιών, ώστε να αυξηθεί η ισχύς των αιολικών. Έτσι πιθανώς η πρόταση του ΕΣΕΚ για τα αιολικά θαείναι περίπου στα 11 GW (9 GW τα χερσαία και 1,95 GWτα υπεράκτια) και στα 13 GWγια τα φωτοβολταϊκά.   
      Παράλληλα, σύμφωνα με τα όσα ανέφερε η κυρία Σδούκου στην πρόσφατη παρέμβασή της κατά το πρόσφατο Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας στηΒουδαπέστη, το  αναθεωρημένο Σχέδιο θα προτείνει ένα πιο ορθολογικό και κοστοστρεφές επενδυτικό πλάνο για τη μείωση των εκπομπών,εκμεταλλευόμενο την οικονομικότητα που έχουν επιτύχει οι πιο ώριμες καιανταγωνιστικές από απόψεως κόστους τεχνολογίες, όπως οι ΑΠΕ.
      Σύμφωνα με την ίδια, αυτή η πιοισορροπημένη προσέγγιση έχει θετική επίπτωση στο εκτιμώμενο κόστος τωναπαιτούμενων επενδύσεων, οδηγώντας σε μείωση κόστους (σε σχέση με τουποβληθέν τον Οκτώβριο του 2023 προσχέδιο του ΕΣΕΚ) κατά τουλάχιστον 30%έως το 2030, και επιπλέον κατά τουλάχιστον 40% στην περίοδο 2030-2050, χωρίςνα διακινδυνεύεται το βασικό ζητούμενο, που είναι η ενεργειακή μετάβαση. Όπως επεσήμανε η ίδια,  επιτυγχάνεται το ίδιο αποτέλεσμα με πιο λελογισμένεςεπενδυτικές επιλογές, διασφαλίζοντας πως οι πολίτες στη χώρα μας δε θαεπιβαρυνθούν με υπέρογκα ποσά, ενώ και το κράτος θα αξιοποιήσει τους περιορισμένους πόρους που διαθέτει με το βέλτιστο τρόπο και με όρους κοινωνικήςδικαιοσύνης.
      Ως προς τους στόχους της αποθήκευσης ενέργειας, σύμφωνα με πληροφορίες θα παραμείνουν περίπου οι ίδιοι όσον αφορά στην τεχνολογία της αντλησιοταμίευσης, ωστόσο θα αυξηθεί το ποσοστό συμμετοχής των μπαταριών, ο οποίος από 3,2GW (γιγαβάτ) που είχε αποτυπωθεί στο τελευταίο draft θα τεθεί πλέον περίπου στα 4 GW για το 2030.
      Σχετικά με  το φυσικό αέριο, το νέο ΕΣΕΚ θα θέτει ως στόχο κατακόρυφη πτώση της κατανάλωσηςφυσικού αερίου, διατηρώντας σχεδόνσταθερή την ισχύ των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο, κάτι που θα οδηγήσει και σε περιορισμένη παραγωγή των μονάδων  και  στην ανάγκη δημιουργίας ενός μηχανισμού στήριξή τους ώστε να είναι βιώσιμεςκαινα παραμείνουν στο σύστημα.  
      Περισσότερα...

        0

×
×
  • Create New...

Σημαντικό

Χρησιμοποιούμε cookies για να βελτιώνουμε το περιεχόμενο του website μας. Μπορείτε να τροποποιήσετε τις ρυθμίσεις των cookie, ή να δώσετε τη συγκατάθεσή σας για την χρήση τους.